WYKŁAD 1 ( 10.10.11)
POCZĄTKI P. SPECJALNEJ:
§ Działania o charakterze charytatywnym wobec dzieci niepełnosprawnych:
o Początek teoretyka – Francja XVIIw – rewolucja, hasła równości; pierwsze szkoły- dla niesłyszących, kolejne dla niewidomych, następne dla dzieci upośledzonych umysłowo
o Nauka- system twierdzeń usystematyzowanych ; przyrodnicze i społeczne; teoretyczne (matematyka, fizyka) i praktyczne ( pedagogika mówi jak postępować, jakie cele trzeba osiągnąć)
o Pedagogika specjalna- teoretycznie i praktycznie zorientowana
· Praktycy- bezpośrednio włączeni w działalność praktyczną
· Teoretycy- ci którzy tworzą teorię
· Izolują się nawzajem, niekomunikatywny język teoretyków
o Naukowy charakter – XXw, rozwój psychologii, dostrzeganie w dziecku człowieka
PEDAGOGIKA SPECJALNA- POJĘCIE
Ø Prof. Dykcik – pedagogika specjalna jest nauką szczegółową pedagogiki a jej przedmiotem jest opieka, terapia, kształcenie i wychowanie osób z odchyleniem od normy, najczęściej jednostek mniej sprawnych lub niepełnosprawnych; bez względu na rodzaj, stopień, złożoność objawów oraz przyczyn zaistniałych anomalii, zaburzeń lub ograniczeń.
Ø Prof. Sowa- jest to nauka o nauczaniu i wychowaniu jednostek niepełnosprawnych odbiegających od normy psychicznej i fizycznej
Ø Prof. Sękowska- jest dyscypliną zajmującą się osobami obarczonymi niepełnosprawnością bliżej nieokreśloną i ich rehabilitacją oraz osobami niedostosowanymi społecznie oraz resocjalizacją
Ø Prof. Grzegorzewska- celem jej jest rewalidacja społeczna dzieci upośledzonych
Ø Prof. Otton Lipkowski- teorię i praktykę jednostek upośledzonych nazywamy pedagogiką specjalną
Ø Prof. Irena Obuchowska- przedmiotem pedagogiki specjalnej są ludzie których rozwój jest lub może być utrudniony w stopniu w którym ani jednostka za pomocą własnych mechanizmów psychicznej regulacji, ani rutynowe metody postępowania pedagogicznego nie są w stanie utrudnień tych wyeliminować. Owe szczególne utrudnienia ograniczające możliwości rozwojowe jednostki mogą dotyczyć sfery funkcjonowania fizycznego( niesprawność motoryczna i somatyczna); sfery funkcjonowania psychicznego( niesprawność sensoryczna i umysłowa) i sfery funkcjonowania społecznego ( niesprawność w zakresie realizacji zachowań zgodnych z normami życia społecznego)
Prof. Hanselman- wyróżnił trzy rodzaje upośledzeń:
o Ograniczone możliwości w zakresie percepcji zmysłowej- osoby głuche i niewidome
o Ograniczone możliwości przetwarzania informacji
o Ograniczone możliwości wyrażania ekspresji ( uszkodzenia motoryczne , osoby z wadami mowy
o Ograniczone możliwości asocjacji- skojarzeń( uszkodzenie układu nerwowego lub np. tarczyca, osoby upośledzone umysłowo)
Do celów praktycznych dzielimy dzieci (szkoły):
Ø Upośledzone umysłowo : stopień lekki, umiarkowany, znaczny
Ø Głuche
Ø Słabo słyszące
Ø Niewidome
Ø Słabo widzące
Ø Niedostosowane społecznie
Ø Chore
SUBDYSCYPLINY:
Ø Oligofrenopedagogika – osoby upośledzone umysłowo
Ø Surdopedagogika- osoby głuche
Ø Tyflopedagogika- osoby niewidome i słabo widzące
Ø Resocjalizacja- moralnie upośledzone
Ø Nozopedagogika lub pedagogika terapeutyczna- osoby chore
Ø Logopedia
Ø Andragogika specjalna
1861- pierwszy podręcznik „Pedagogika lecznicza ze szczególnym uwzględnieniem idiotyzmu i zakładu dla idiotów
Wiek XX czas unaukowienia pedagogiki specjalnej:
§ 1937- Budapeszt- Międzynarodowe Towarzystwo Ortopedagogiczne
§ 1939- zorganizowano pierwszy kongres międzynarodowy ortopedagogika
§ 1942- pierwsza szkoła kształcąca nauczycieli
§ 1931- pierwsza w europie Katedra pedagogiki specjalnej
§ 1957- katedra p.s. w Polsce dla Grzegorzewskiej
§ 1922- Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej w Polsce
TERMINY:
NORMA- pojęcie wieloznaczne, wielokulturowe – w różnych krajach i kulturach inna; ustalona ogólnie przyjęta zasada;
Ø Norma w znaczeniu:
o OCENIAJĄCYM- to co jest etyczne, akceptowane- przyjazny stosunek do starszych
o CELOWOŚCIOWYM- związane z celem, cos jest w normie jeśli jest związane z celem, dotyczy ludzi i zwierząt
Ø Norma
o BEHAWIORALNA- dotyczące zachowań, społeczne, przekroczenie tych norma pociąga za sobą konsekwencje np. dezaprobatę
o TECHNICZNA- dotyczące urządzeń; np. skażenie środowiska
Ø Norma jako wzorzec np. nasza ortografia
Ø Norma w znaczeniu statystycznym- punktem odniesienia jest to co znajduje się w normie( coś poniżej, coś powyżej)
Ø Pedagogika specjalna posługuje się normą w znaczeniu : statystycznym – odniesienie powyżej lub poniżej np. 3 % niepełnosprawności; behawioralnym- wzg. Ludzi; wzorca
REHABILITACJA- dotyczy sfery zdrowotnej; wg. Sękowskiej ma kontekst medyczny i społeczny
Ø Uznanie skażenia za niebyłe i usuniecie wpisu o nim z rejestru karnego
Ø Przystosowanie do normalnego życia w społeczeństwie osób, które utraciły sprawność fizyczną lub psychiczną bądź mają wady wrodzone
Ø T e dwa wyrażenia funkcjonują jednocześnie ale wiele osób chorych było oburzonych że mogą być kojarzeni z osobami karnymi. Dlatego używamy drugiego znaczenia
REWALIDACJA
Ø Dotyczy sfery psychicznej
Ø Grzegorzewska użyła tego pojęcia\
Ø To system wychowania i terapii i nauczania dzieci i młodzieży upośledzonej.
Ø Dążenie do przywrócenia zdrowia osobnikom pozbawionym go
My jako pedagodzy zajmujemy się rewalidacją- psychiką, wychowaniem a nie zdrowiem fizycznym
a) Rewalidacja (walidus - silny) - proces przywracania siły, psychiczna i społeczna integracja
Wychowawca powinien odkryć w wychowanku słabe i mocne obszary (strony) (punkt Archmedesowy - mocny; punkt Achillesowy - słaby), by ustalić drogi rewalidacji:
· kompensacja braku
· korygowanie zaburzeń
· usprawnianie
· dynamizowanie
Zadania rewalidacji:
1) zastąpienie to czego osobie brakuje, np. osoba niepełnosprawna nie chce grać w piłkę => gra w piłkarzyki. Ważne dla pedagoga w rewalidacji osoby niepełnosprawnej jest dobra diagnoza na ile mozna kompensować, tak aby to nie przerodziło się w dorównywanie pełnosprawnym za wszelką cenę (bo gdy tego nie osiągnie może to wpłynąć na jego samoocenę).
2) korygowanie zaburzeń - usuwanie usterek, np. logopeda musi pracować nad językiem osoby, która nie wymawia "r"; korygowanie dzeci z porażeniem mózgowym, nie tylko w sensie fizycznym ale i polepszanie samooceny.
3) usprawnianie - łączy się z ćwiczeniami i treningiem, ważne żeby nieprzedawkować tego treningu. Usprawnienia sfery motorycznej.
4) dynamizowanie - motywowanie, zachęcanie do podjęcia próby, ważna znajomość słabych stron - dla pedagoga, ale nie można tego pokazywać dziecku, trzeba dawać mu inne możliwości związene z jego zainteresowaniami. Budowanie i wzmacnianie mocnych stron.
Zadania te polegają na wpsółpracowaniu z lekarzem, rodziną i systemem edukacji.
Na czym polega rewalidacja:
a) leczenie i usprawnianie narządów chorych (zaburzenia funkcji), np. działanie medyczne - lekarz lub technika (protezy); zapobieganie niepełnosprawności, np. wpływanie na kobietę w ciąży
- współpraca z rodzicami
- edukacja - system musi być dopasowany
b) podejście do osoby niepełnosprawnej:
- aktywizujące - pedagog / opiekun iniciuje proces autorewalidacji osoby niepełnosprawnej (wewnątrz), podjęcie działanie zależnie od adoptowania własnej niepełnosprawności: proces samowychowania
- realizujące - oddziaływanie na czynności wychowanka przez podejście rehabilitanta / opiekuna (zewnętrzne). Osoba niepełnosprawna jeżeli dostrzega korzyści będzie aktywnie uczestnicząca w działaniu, choć mogą pojawić się wątpliwości i depresja.
- adaptacje: *wewnętrzna - osoba niepełnosprawna traktuje swoją niepełnosprawność jako fakt, skupia się na osobowości i tempramencie np. człowieczeństwo jest w moim środku
*zewnętrzna - może pokrywać się z akceptacją niepełnosprawności, np. wyjazdy na obozy, osoba zaakceptuje niepełnosprawność, przyczyny mogą być zupełnie inne, np. kontakt z innymi a nie oczekiwane poprawy własnej niepełnosprawności. Obserwacja osoby niepełnosprawne pokrywa się z akceptowaniem tych ograniczeń.
*od wzajemnych relacji terapeutycznych zalezy efekt rewalidacji, normalizacji
Wykład 3 ( 7.11.11)
Definicja Niepełnosprawność wyparła takie słowa jak:
· Inwalida
· Kaleka
· Niedołężny
· Upośledzony
Pojawiła się jakieś 20-30 lat temu. Oznacza naruszenie organizmu, sprawności organizmu; stan wrodzony lub stan powstały w skutek choroby bądź wypadku; rozróżniamy niepełnosprawność stałą i przemijającą.
1.SENS MEDYCZNY, BIOLOGICZNY
1957r. ONZ- DEKLARACJA PRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH
Osoba niepełnosprawna oznacza człowieka niemogącego samodzielni, częściowo lub całkowicie zapewnić sobie możliwości normalnego życia indywidualnego lub społecznego na skutek wrodzonego lub nabytego upośledzenia sprawności fizycznej lub psychicznej.
1997R Ustawa o Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej oraz Zatrudnienie Osób Niepełnosprawnych
· Likwidacja grup inwalidzkich
· Wprowadziła 3 stopnie niepełnosprawności:
o Niepełnosprawność w stopniu znacznym
o Niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym
o Niepełnosprawność w stopniu lekkim
· Osoba niepełnosprawna- to osoba u której stwierdzono trwałą lub okresową niezdolność do wypełnienia ról społecznych z powodu stałego lub częściowego naruszenia sprawności organizmu, a w szczególności powodującą niezdolność do pracy
· (do 16.r.ż) dzieci i młodzież- każda osoba niepełnosprawna to taka gdy wymaga zapewnienia całkowitej opieki i pomocy
Sytuacje w których dzieci i młodzież muszą być pod stałą opieką( 2002 rok – Rozporządzenie o Rehabilitacji zawodowej i społecznej):
ü Schorzenia o różnej etiologii prowadzące do niedowładów porażenia kończyn, zmian w narządach ruchu, upośledzające w znacznym stopniu chwytność rąk, utrudniające samodzielne poruszanie
ü Wrodzone lub nabyte ciężkie choroby metaboliczne związane z różnymi układami, które upośledzają sprawność organizmu i wymagają stałego leczenia
ü Upośledzenie umysłowe – od upośledzenia w stopniu umiarkowanym< dzieci i młodzież: upośledzenie: lekkie ( w świetle prawa nie są brane pod uwagę), umiarkowane, znaczne, głębokie>
ü Wady wrodzone
ü Psychozy różnego rodzaju
ü Zespół autystyczny
ü Padaczka z częstymi napadami i następstwami
ü Nowotwory złośliwe do 5 lat od zakończenia leczenia
ü Wrodzone lub nabyte wady wzroku, powodujące ograniczenia w funkcjonowaniu ( sprawność widzenia w lepszym oku wynosi 2/10 tzn. osoba z 2 metrów widzi to co powinna z 10; brana jest pod uwagę ostrość widzenia oraz ograniczenie pola widzenia do 30%; bierze się pod uwagę lepsze oko)
ü Głuche z obustronnym pogorszeniem słuchu w sytuacji gdy nie pojawiła się poprawa nawet po użyciu aparatu słuchowego
2. SENS PSYCHICZNY
Niepełnosprawność w rocznikach statystycznych
· Osoba niepełnosprawna- w sensie prawnym – mająca orzeczenie o niepełnosprawności :
· W sensie prawnym związane z orzeczeniem:
§ Niepełnosprawność w stopniu znacznym
§ W stopniu umiarkowanym
§ W stopniu lekkim
· W sensie biologicznym- odczucia osoby która jest niepełnosprawna:
§ W stopniu całkowitym
§ W stopniu poważanym
· Można nie mieć orzeczenia niepełnosprawności ponieważ osoba twierdzi że nie potrzebuje tego lub zestaw specjalistów może orzec że osoba nie jest niepełnosprawna
· Źródłem osób z niepełnosprawnością jest Narodowy Spis Powszechny
· W okresie między kolejnymi spisami używa się szacunku- szacowane dane
· Procent niepełnosprawności z roku na rok wzrasta
· Statystyki: osoby niepełnosprawne motorycznie- 85%; osoby niewidome- 40%; głusi – 18%
REAKCJE INNYCH LUDZI
Ø Pełna akceptacja- najbardziej pozytywna postawa wobec ludzi niepełnosprawnych
Ø Częściowa akceptacja- życzliwość, pomoc, nie dopuszczamy bardzo bliskiego stosunku
Ø Obojętność unikamy kontaktów
Ø Odrzucająca przestajemy być tolerancyjni
Ø Agresywna
Ø Dyskryminująca
v Struktury postawy:
o Komponent poznawczy związany z wiedzą
...
Chrapciolek