HISTORIA SZTUKI / LICENCJAT/ ZAGADNIENIA
1. ARCHITEKTURA ŚWIĄTYNNA W STAROŻYTNYM EGIPCIE.
Stare Państwo
Stare Państwo (dynastie od lii do VI), które swoim terytorium sięgało poza pierwszą kataraktę, znane jest szczególnie z monumentalnych budowli: mastab, okazałych świątyń i oczywiście najsłynniejszych - piramid. Pierwsza z nich to schodkowa piramida faraona Dżesera wybudowana w Sakkarze, a zaprojektowana przez Imhoiepa. Kolejne, budowane przez władców IV dynastii w Gizie, to piramidy Cheopsa, Chefrena i Mykerinosa. Monumentalne budownictwo egipskie jest świadectwem sprawnej organizacji państwowej, a także uwielbienia, jakiego doświadczali faraonowie. W Egipcie panował wtedy dobrobyt, czego przykładem może być dynamiczny rozwój rzemiosła i handlu.
Nowe Państwo - rozdzielenie świątyń od grobowców;
RAMESSSEUM Ramzesa II - z XIX dynastii - wzór dla przyszłych świątyń.
Typowa świątynia to ZAŁOŻENIE OSIOWE I HIERARCHICZNE :
PYLONY - na nich reliefy - triumfujący władca, przed nim siedzące postaci władców i obeliski poprzedzone aleją ze sfinksami.
DZIEDZINIEC PERYSTYLOWY
SALA HYPOSTYLOWA - np. Wielka Sala Hypostylowa w Karnaku- głowice kolumn w formie papirusów.
WŁAŚCIWE SANKTUARIUM - sala pojawiania się ; sala na barkę, stołu ofiarnego, na kaplice z posągiem bogów.
OBOK ŚWIĄTYNI - ŚW JEZIORO i liczne pomieszczenia gospodarcze magazynowe administracyjne niewolników świątynnych pałace
CAŁOŚĆ OTOCZONA MUREM Z SUSZONEJ CEGŁY.
wraz z rozszerzaniem się miast i wzrostem znaczenia Teb świątynie stawały się miejscem inicjatyw budowlanych kolejnych faraonów, którzy dodawali kolejne dziedzińce i budowle. Np. świątynia AMONA W KARNAKU, ABU SIMBEL -świątynia kuta w skale ( zredukowany dziedziniec, który zastępuje przestrzeń przed świątynią)
W okresie tym Egipt osiągnął apogeum znaczenia i potęgi, czego wyrazem było narastanie jego ekspansjonistycznych ciążeń i rozpoczęciem wielu działań wojennych. Egipcjanie wymusili respektowanie swoich interesów na ludach Azji: Hurytach, Hetytach, Babilończykach i Asyryjczykach. Najważniejsi faraonowie z XVIII dynastii, którzy przyczynili się do ekspansji egipskiej, to Totmes I i Totmes III. Jako znaczącą postać wymienić także należy królową Hatszepsut, która co prawda nie wsławiła się wyczynami militarnymi, ale poświęciła się głównie sprawom wewnętrznym państwa wznosząc wiele budowli (m.in. świątynię Milionów Lat w Deir el-Bahari), a także inicjując słynną wyprawę do krainy Punt.
Nowe Państwo to nie tylko epoka świetności politycznej i militarnej, ale również niebywałego rozwoju sztuki. W ciągu panowania trzech dynastii od XVIII do XX powstało więcej pomników i budowli, aniżeli w okresach wcześniejszych czy późniejszych.
Architekturę, szczególnie za Ramessydów cechowała niezwykła monumentalność i bogaty wystrój. Powstały wielkie kamienne świątynie w Karnaku, Luksorze, Abu Simbel i Medinet Habu.
2. GROBY I WYPOSAŻENIE W STAROŻYTNYM EGIPCIE
- W czasach wczesnodynastycznych zmarłych chowano w jamach w piasku, owiniętych w trzcinową matę lub kozią skórę. Ściany niekiedy szalowano deskami lub gliną. Do grobu wkładano przedmioty codziennego użytku.
- Mastaby (z arabskiego - ława)
- budowana początkowo po śmierci
- pod ziemią była komora grobowa, a następnie nad nią budowano konstrukcję z cegły mułowej
- mastaba otoczona była murem, a ściany jej miały wnęki
- w grobach faraonów u góry były pomieszczenia - magazyny oraz wizerunek króla
- w połowie I dynastii wprowadzono innowację - budowa mastaby przed śmiercią króla
- za II i III dynastii magazyny w mastabach przeniesiono z części naziemnej pod ziemię, a do komory grobowej prowadził szyb
- od czasów IV dynastii zaczęto stosować kamień w grobach zwykłych ludzi - wykładanie komór i lic zewnętrznych
- od IV/V dynastii stawiano drewniany posąg zmarłego w specjalnym pomieszczeniu - Serdab.
- z czasem zwiększa się znowu liczba pomieszczeń w części naziemnej
- Piramidy
o Piramidza Dżesera w Sakkarze tzw PIRAMIDA SCHODKOWA.
- pierwsza piramida wzniesiona dla faraona Dżesera przez architekta Imchotepa
- powstała etapami: mastaba - rozbudowa mastaby - piramida 4-stopniowa - piramida 6-stopniowa
lubiejaszczury