• ścisły związek z rozwojem miast i ośrodków gospodarczych
• cechy far miejskich z koń. XIII-XVI:
> wspólne cechy stylistyczne i przestrzenne
> główny budulec - cegła
> podobne bryły budowli, złożone z 3 elementów :
° prostokątnego, zamkniętego wielobocznie prezbiterium
° zbliżony do kwadratu, trzynawowy korpus o tej samej wysokości co prezbiterium, lecz z wyższym dachem
° masyw zachodni z jedną lub dwoma wieżami dostawionymi do korpusu nawowego (analogia do niemieckiego westwerku)
> najczęściej układ przestrzenny halowy lub pseudohalowy, rzadko bazylika
> nawy rozdzielone wielobocznymi, często smukłymi filarami
• przykłady far z XIV w.
> Wolin, Gryfice, Trzebiatów, Pyrzyce, Nowogard, Goleniów, Drawsko Pomorskie
> wcześniejsze fazy kościołów farnych : Stargard, Szczecin, Kołobrzeg
• budowniczy Henryk Brunsberg działał na przełomie XIV i XV wieku, pochodził z Gdańska
> stosował dekoracje ceramiczną z glazurowanej cegły; za pomocą odpowiednio uformowanych kształtek tworzył kompozycje złożone z koronek fryzów, wimpergów, maswerków i sterczyn - tworząc tzw. styl piękny
> styl piękny prócz Pomorza zachodniego przyjął się w Brandenburgii i Meklemburgii a także w
pojedynczych przykładach na terenie wielkopolski, Kujaw, w Gdańsku i Toruniu (kościół św.
Jakuba)
> tworzył kościoły o jednolitym układzie przestrzennym wnętrz I najlepsze przykłady fara w Chojnie
(hala) i kościół w Stargardzie Szczecińskim (bazylika przebudowana z niskiej hali)
> stosował system wewnętrznych przypór - analogia do kościołów gdańskich
> dzieła Henryka Brunsberga:
° Szczecin : kościół św. Piotra i Pawła, południowe kaplice kościoła św. Jakuba, ratusz, nieistniejący kościół NMP
° Brandenburg, kościół św. Katarzyny
° Stargard Szczeciński, rozbudowa kościoła Mariackiego
° Chojna, ratusz i kościół Mariacki
° Kamień Pomorski, dekoracja południowego korpusu katedry
• dzieła związane ze „stylem pięknym”- ceramiczne dekoracje w formach podobnych do tworzonych przez Brunsberga :
> kościół pocysterski w Pelplinie
> Gdańsk, kościół franciszkanów Świętej Trójcy
> fara w Brodnicy
lubiejaszczury