Popyt na usługi transportowe
Źródła potrzeb transportowych
¡ Potrzeba pierwotna – stymulator popytu transportowego
¡ Potrzeba transportowa – charakter wtórny w stosunku do potrzeb społeczno-gospodarczych -> oznacza chęć lub konieczność realizacji przemieszczenia z jednego miejsca w drugie za pomocą środków transportu
¡ Potrzeba przewozowa – nie należy jej mylić z transportową, która jest szersza i oprócz zapotrzebowania na przewóz obejmuje czynności całego procesu transportowego
Potrzeby transportowe stanowią popyt potencjalny, gdyż nie mając poparcia w sile nabywczej pieniądza, nie mogą mieć odzwierciedlenia w popycie ujawnionym (efektywnym).
Popyt potencjalny- kategoria ekonomiczna określająca zapotrzebowanie na dany towar lub usługę bez powiązania ceny tego dobra; nacisk położony jest na potrzeby ewentualnych konsumentów
Popyt efektywny (realny)- to ujawnione przez nabywców zamiary zakupu usług transportowych poparte realnym funduszem nabywczym
Źródła Potrzeb wynikających z działalności gospodarczej
¡ Przestrzenne rozmieszczenie bogactw i zasobów naturalnych
¡ Przestrzenna lokalizacja produkcji materialnej
¡ Kooperacja i specjalizacja produkcji
¡ Międzynarodowy podział pracy i międzynarodowy handel
¡ Dystrybucja towarów
¡ Przestrzenne rozmieszczenie osadnictwa i aktywność zawodowa społeczeństwa
Źródła Potrzeb wynikających z organizacji życia społecznego
¡ Indywidualne potrzeby transportowe
§ Lokalizacja placówek oświatowych, naukowych, kulturalnych, rozrywkowych
§ Lokalizacja placówek administracji centralnej i terenowej
§ Rozmieszczenie terenów turystycznych, rekreacyjnych itp.,
§ Potrzeba utrzymywania więzów międzyludzkich
¡ Związane z funkcjonowaniem państwa
§ Działalność administracji państwowej…
Systematyzacja potrzeb transportowych (przewóz osób)
Systematyzacja potrzeb transportowych (przewóz ładunków)
Metody badania potrzeb transportowych
¡ Badanie wielkości potrzeb transportowych
§ Ładunki – metoda wskaźnikowa
§ Pasażerowie – badanie ruchliwości komunikacyjnej społeczeństwa
¡ Badanie czasowego zapotrzebowania na usługi transportowe i rozkładu przestrzennego
¡ Badanie preferencji użytkowników (wybór gałęzi transportu i cechy jakościowe usług tr.)
Aspekty badawcze specyfiki usług przewozowych:
Ä Wielkość potrzeb transportowych
Ä Rozkład przestrzenny i czasowy zapotrzebowania na usługi transportowe
Ä Preferencje użytkowników w zakresie wyboru gałęzi transportu oraz pożądanych cech jakościowych usług transportowych
Cechy popytu na przewozy
¡ Nierównomiernie rozłożony w przestrzeni i czasie
¡ Jego wahania czasowe powodują powstawanie szczytów przewozowych
Szczyt przewozowy- wywołany wahaniami popytu moment, w którym następuje kumulacja liczby podróży
Określanie rozkładu potrzeb transportowych przeprowadza się w badaniach kordonowych i potoków przewozowych.
Inne techniki badań potrzeb transportowych i popytu efektywnego
Podstawy oceny usług transportowych przez użytkowników:
Ä Oczekiwane korzyści (użyteczności usługi)- przemieszczenia w odpowiadających im kierunkach
Ä Podstawowych cen usług- ceny, dostępności komunikacyjnej, wygody i komfortu podróżowania, poziomu obsługi, reputacji przewoźnika
Ä Warunków zakupu- dostępności informacji, reklamy, rozmieszczenia punktów dystrybucji usług, możliwości zakupów przez Internet
Techniki tradycyjne badania potrzeb transportowych- polegają na badaniu zjawisk okresu przeszłego i na tej podstawie przewidywaniu wielkości przyszłych potrzeb przewozowych, czyli na analizowaniu tendencji rozwojowych
Wskaźnik przewozowości- określa stosunek masy produkcji towarowej, która wymaga przemieszczenia, do całkowitej masy produkcji
Wskaźnik transportowości- w jednostkach fizycznych określa wielkość przewozów przypadająca na jednostkę produkcji
Metoda delficka- postarzane badania ankietowe skierowane celowo do wybranej grupy ekspertów w celu uzyskania zgodnych opinii stanowisk przyszłego rozwoju badanych zjawisk i procesów
Postulaty przewozowe
¡ Postulaty przewozowe to wymagania jakościowe zgłaszane przez użytkowników transportu pod adresem transportu
¡ O jakości usług transportowych decyduje stopień realizacji postulatów
¡ Postulaty przewozowe dotyczą zwyczajowo 3 obszarów:
§ Odległości przestrzennej
§ Czasu przewozu
§ Przedmiotu przewozu
Dostępność do sieci transportowej- postulat oznaczający pożądany przez użytkowników transportu stan dostępności do punktów transportowych określonej gałęzi transportu, w których mogą rozpocząć i zakończyć proces przemieszczania
Postulat bezpośredni- oznacza możliwość zrealizowania procesu przemieszczania jednym środkiem transportu „door to door”
Przepustowość danego elementu infrastruktury- to liczba pojazdów lub pasażerów, jaka może z niego skorzystać w danej jednostce czasu
Wydłużenie drogi- jest określane przy użyciu współczynnika wydłużenia drogi, który oblicza się jako stosunek drogi rzeczywistej między punktami transportowymi do drogi najkrótszej mierzonej w linii prostej
Szybkość- oznacza łączny czas trwania procesu transportowego lub łańcucha transportowego
Terminowość- postulat, który oznacza realizację usługi w ściśle określonym terminie
Dostępność w czasie- wiąże się ze sposobem organizacji transportu
Regularność- jego realizacja zapewnia dostępność środka transportu w czasie i miejscu z góry wyznaczonym i podanym do wiadomości w rozkładzie jazdy
Częstotliwość- jest to liczba środków transportu odjeżdżających w danym kierunku w jednostce czasu
Rytmiczność- to jednakowe odstępy czasu między kolejnymi połączeniami transportowymi w danym kierunku
Punktualność- oznacza, że przyjazdy i odjazdy środków transportu odbywają się ze zgodnie z rozkładem jazdy
Bezpieczeństwo- oznacza zapewnienie takiego poziomu zabezpieczenia w trakcie przewozu, przeładunku czy składowania aby nie nastąpił ubytek w ilości ładunku ponad standardowe normy oraz nie pogorszyła się jego jakość [ADR]
Kompleksowość usługi- jest wyrazem dążenia użytkowników transportu do tego, aby wszystkie czynności związane z przemieszczeniem i obsługą procesu transportowego były realizowane przez jeden podmiot
Masowość- charakteryzuje pożądaną wielkość jednorazowego i ogólnego przewozu, co wynika z masy zleconej przesyłki
Wygoda- wpływają na nią m.in.: łatwość zakupu biletów, bezpieczeństwo w trakcie podróży, miejsce na bagaż, kultura obsługi etc.
Koszt transportu- dotyczy preferowanych opłat za usługi transportowe i określa cenę za transport jaką klient jest skłonny zapłacić przy określonej jakości obsługi
Niezawodność- charakteryzuje potrzebę pewnego i prawidłowego zrealizowania procesu transportowego
Czynniki kształtujące popyt na usługi transportowe
Przewozy ładunków
¡ Rozmieszczenie działalności gospodarczej
¡ Koniunktura gospodarcza
¡ Specjalizacja i kooperacja w produkcji
¡ Organizacja handlu i dystrybucji produktów i usług
¡ Intensywność handlu zagranicznego
¡ Technologie produkcji
¡ Struktura gałęziowa gospodarki
Przewozy osób
¡ Liczba ludności
¡ Wskaźnik aktywności zawodowej
¡ Poziom zamożności
¡ Ilość czasu wolnego
¡ Koszt eksploatacji samochodów osobowych
¡ Ceny biletów w transporcie publicznym
¡ Czas przejazdu transportem publicznym
¡ Jakość usług w transporcie publicznym
¡ Styl życia ludności na danym obszarze
Wahania wielkości popytu na usługi transportowe
Wahania czasowe- oznaczają występowanie zmiennej wielkości popytu w pewnej jednostce czasu
¡ Spowodowane są sezonowościami w różnych zakresach, cyklicznymi wahaniami koniunkturalnymi, szczytami przewozowymi
¡ Przynoszą negatywne skutki dla użytkowników transportu i przewoźników
Wahania przestrzenne
¡ Są następstwem nierównomiernego rozmieszczenia środków produkcji
¡ Powodują powstawanie potoków przewozowych (towarowych i pasażerskich)
Elastyczność popytu na usługi transportowe
¡ Specyfika transportu (jego obligatoryjność) powoduje, że:
1) Niska jest elastyczność cenowa i dochodowa popytu na usługi transportowe
2) Zmiany cen i dochodów wpływają jedynie na zmianę popytu na zróżnicowane pod względem struktury jakościowej usługi transportowe
¡ Wskaźnik elastyczności popytu na usługi transportowe mieści się w przedziale <0-1>, czyli popyt ten jest zazwyczaj:
1) Sztywny
2) Nieelastyczny
3) Lub co najwyżej proporcjonalny
Motoryzacja indywidualna
¡ Poziom zmotoryzowania – liczba samochodów osobowych przypadająca na 1000 mieszkańców
¡ Przesłanki motoryzacji indywidualnej: wzrost dochodów, szeroka oferta kredytowa, zmiany w relacjach cenowych, rozwinięty import samochodowy, zmiany strukturalne zatrudnienia, zmiany strukturalne osiedleńcze etc.
¡ Jakie są pozytywne, a jakie negatywne skutki rozwoju motoryzacji indywidualnej?
Drev12