1.2.6. Kwestionariusz CISS ( Coping Inventory for Sressful Situations)
Do badania zastosowano kwestionariusz CISS Endlera i Parkera w polskiej wersji
opracowanej przez: Szczepaniaka, Strelaua oraz Wrześniewskiego. Składa się on z 48
stwierdzeń odnoszących się do róŜnych zachowań, jakie są podejmowane przez ludzi w
sytuacjach stresowych. Obok kaŜdego stwierdzenia umieszczona jest skala od 1-5, określająca
częstotliwość z jaką respondent stosuje ten rodzaj zachowania w sytuacji stresowej. Osoba
badana, ustosunkowując się do stwierdzenia zaznacza właściwą dla siebie cyfrę na skali.
Wyniki uzyskuje się oddzielnie dla trzech skal, pierwsza dotyczy stylu radzenia sobie ze
stresem ukierunkowanego na działanie, druga – na emocje, trzecia – na unikanie.
W oparciu o omawiany kwestionariusz moŜna zdefiniować trzy style radzenia sobie ze
stresem: styl skoncentrowany na zadaniu – SSZ (charakteryzuje się skoncentrowaniem przez
osobę przyjmującą ten styl, na rozwiązaniu problemu lub zadania.) skoncentrowany na
emocjach – SSE (charakteryzuje się koncentracją na własnych doznaniach emocjonalnych np.
złość, bezradność), skoncentrowany na unikaniu – SSU (charakteryzuje się wystrzeganiem się
myślenia o chorobie ). W obrębie tego stylu moŜna wyeksponować dwie formy: angaŜowanie
się w czynności zastępcze – ACZ (oglądanie telewizji, zakupy) oraz poszukiwanie kontaktów
towarzyskich – PKT (Borys B. 2002[c], de Walden-Gałuszko K., Majkowicz M. 2003 [a],
Kokoszka A. i wsp. 2008, Podolska Z., Majkowicz M. i wsp. 2009)
2.1.4. Preferowane style radzenia sobie ze stresem.
W badaniu nad preferowanymi stylami radzenia sobie w sytuacjach trudnych
wykorzystano test CISS jest to: Kwestionariusz Radzenia Sobie w Sytuacjach Trudnych
Stresowych (Coping Inventory for Stressful Situations) w polskiej adaptacji Strelaua,
Jaworowskiej, Wrześniewskiego i Szczepanika. Na podstawie uzyskanych wyników
indywidualnych obliczono wartości średnie dla kaŜdego stylu radzenia sobie ze stresem i
porównano je dla obu grup chorych: eksperymentalnej oraz kontrolnej.
Surowe wyniki uzyskane za pomocą kwestionariusza CISS (Kwestionariusz Radzenia Sobie
w Sytuacjach Trudnych Stresowych), pokazały sposoby i strategie radzenia sobie, stosowane
przez badanych z obu grup, w sytuacjach stresowych.
Analiza statystyczna przeprowadzona za pomocą testu Chi^2 Pearsona wykazała (Chi^2 =
0,2309305 df = 15 p = 1,0000), iŜ grupy są jednorodne, nie występują tutaj istotne
statystycznie róŜnice. Respondenci z obu grup przyjmują podobne style radzenia sobie z
sytuacją trudną, chorobą przewlekłą. Dominują dwa style: skoncentrowany na zadaniu: w
grupie eksperymentalnej przyjmuje ten styl 53,76% badanych, odchylenie standardowe
równe: 8,76, w grupie kontrolnej 57,61%, odchylenie standardowe równe: 9,17 oraz styl
skoncentrowany na unikaniu: w grupie eksperymentalnej przyjmuje ten styl 47,25%
badanych, odchylenie standardowe równe było 8,82 , w grupie kontrolnej 46,35% badanych,
odchylenie standardowe równe 11,76.
Dane te prezentuje tabela nr 22 oraz rycina nr 21
Tabela nr 22. Porównanie średnich wyników stosowania stylów radzenia sobie ze stresem
(chorobą), u badanych chorych (średnie, mediana, minimum, maksimum, odchylenie
standardowe).
Style radzenia sobie GRUPA
Eksperymentalna Kontrolna
SSZ - styl
skoncentrowany na
zadaniu
średnia: 53,7653631
mediana: 53
odch. stand.: 8,76924697
n waŜnych: 179
suma przyp.: 9624
min.: 32
max.: 74
średnia: 57,6129032
mediana: 57
odch. stand.: 9,1748839
n waŜnych: 31
suma: 1786
min.: 43
max.: 79
SSE - styl
emocjach
średnia: 42,9776536
mediana: 44
odch. stand.: 10,2759429
suma: 7693
min.: 19
max.:71
średnia: 38,6774194
mediana: 39
odch. stand.: 10,4797808
suma: 1199
min.: 23
max.: 60
SSU - styl
unikaniu
średnia: 47,2513966
mediana: 47
odch. stand.: 8,8297528
n waŜnych:179
suma: 8458
min.: 27
max.: 72
średnia: 46,3548387
odch. stand.: 11,7687393
suma: 1437
min.: 25
max.: 69
ACZ - angaŜowanie
się w czynności
zastępcze
średnia: 21,1117318
mediana: 21
odch. stand.: 5,26049799
suma: 3779
min.: 8
max.: 35
średnia: 20,5483871
odch. stand.: 6,1418711
suma: 637
min.: 10
max.: 33
PKT - poszukiwanie
kontaktów
towarzyskich
średnia: 17,0949721
mediana: 17
odch. stand.: 3,47817067
suma: 3060
min.: 9
max.: 25
średnia: 17,0645161
mediana:18
odch. stand.: 4,05738408
suma: 529
Statystyka Chi^2 = 0,7678968 df = 4 p = 0,942699 72
Rycina nr 21. Obraz wartości średnich stosowanych stylów radzenia sobie ze stresem
(chorobą), wśród badanych chorych z obu grup.
10
20
30
40
50
60
SSZ SSE SSU ACZ PKT
eksperymentalna
kontrolna
SSZ- styl skoncentrowany na zadaniu, SSE - styl skoncentrowany na emocjach, SSU - styl
skoncentrowany na unikaniu, ACZ - angaŜowanie się w czynności zastępcze, PKT -
poszukiwanie kontaktów towarzyskich.
2.1.5. Związki między stylami radzenia sobie z chorobą a poziomami lęk
5. MATERIAŁ I METODY BADAŃ
5.1. HIPOTEZY BADAWCZE
Celem niniejszej pracy jest zbadanie zależności pomiędzy stylami radzenia sobie ze stresem a
poziomem lęku oraz nadzieją na sukces w okresie poprzedzającym egzamin maturalny. Z
wcześniejszych rozważań można wysunąć wnioski, że uczniowie o stylu radzenia sobie ze
stresem zadaniowym postrzegają sytuacje trudne (w tym maturę) jako stres, z którym są w
stanie sobie poradzić. Natomiast uczniowie preferujący styl skoncentrowany na emocjach lub
unikaniu podejmują przede wszystkim działania zmierzające do redukcji napięcia
emocjonalnego. Pozostaje to w sprzeczności z celem uczniów, jakim jest zdanie matury. To
prowadzi do postrzegania przez te osoby swoich działań jako nieskutecznych (w kontekście
dążenia do celu) oraz wzmacnia poczucie lęku. Na podstawie tego mechanizmu
sformułowano następujące hipotezy badawcze:
H1: W okresie sześciu miesięcy przed egzaminem maturalnym poziom lęku podwyższy się:
makrauhenia