Geografia, Temat: Katastrofy ekologiczne XX wieku.
Katastrofy ekologiczne są to trwałe (nieodwracalne w naturalny sposób) uszkodzenia lub zniszczenia dużego obszaru środowiska przyrodniczego wpływające negatywnie, bezpośrednio lub pośrednio, na zdrowie, często życie ludzi. Doktryna nauk geograficznych rozróżnia dwa rodzaje katastrof ekologicznych; antropogeniczne-powodowane przez człowieka-i naturalne, inaczej określane mianem klęsk żywiołowych-wywoływane przez czynniki w większym stopniu niezależne od człowieka. Oba typy katastrof są bardzo niebezpieczne dla ludzi i świata przyrody. Niestety pomimo nowoczesnych technologii i rozwoju nauki XX wiek nie ustrzegł się od tego rodzaju nieszczęść. Warto podkreślić, że znaczna część katastrof ekologicznych minionego wieku była efektem działalności człowieka. W swojej pracy, aby ukazać ogrom zniszczeń i strat poniesionych przez katastrofy ekologiczne, które miały miejsce w ubiegłym wieku, przedstawię zdaję się największą z nich.
Omawiane katastrofalne wydarzenie zapisało się w dziejach ludzkości, jako jedno z tych, które przyniosło najwięcej zniszczeń na olbrzymim obszarze oddziaływujące przez wiele lat, a jest pochodzenia antropogenicznego.
Czarnobyl (Czarnobyl, z ukr. Czarnobyl) miasto na Ukrainie, położone w obwodzie kijowskim, przy ujściu Prypeci do Zbiornika Kijowskiego na Dnieprze. Do 1986 roku zamieszkiwane prze ok. 14 tyś. ludzi, po awarii tamtejszej elektrowni jądrowej ludność ewakuowano. Tak w telegraficznym skrócie można przedstawić położenie geograficzne i demografię miasta, które w dniu 26 kwietnia 1986 roku stało się miejscem jednej z największych katastrof ekologicznych w dziejach ludzkości. To właśnie tego dnia w pobliżu opisanego miasta doszło do katastrofalnej w skutkach dla ludzi i środowiska naturalnego awarii reaktora elektrowni jądrowej im. Lenina. Uruchomiona w latach 80-tych w okolicach Czarnobyla elektrownia jądrowa o łącznej mocy 3000 MW uległa awarii zagrażając życiu ludzi i degradacją środowiska naturalnego. W wyniku wypadku jądrowego, skażeniu uległo ok. 100 tyś. km2, głównie tereny Białorusi. Wybuch w elektrowni jądrowej na obszarze ówczesnego ZSRR, był bezpośrednią przyczyną śmierci wielu osób, co dopiero było początkiem niewyobrażalnych konsekwencji tego wydarzenia. Według opublikowanych danych, spośród 134 pracowników likwidujących awarię, u których wystąpiła ostra choroba popromienna, 28 osób zmarło z jej powodu w 1986, a 19 kolejnych w latach 1987–2004 (niektóre z tych śmierci nie miały związku z napromieniowaniem). W trakcie akcji ratowniczej 2 osoby zginęły z powodów wypadków niezwiązanych z promieniowaniem, a jedna osoba zmarła z powodu zakrzepicy. Czarnobyl stał się miejscem najgroźniejszej na świecie katastrofy nuklearnej. Do eksplozji w elektrowni doszło w skutek przegrzania się reaktora. Źródło olbrzymiej mocy eksplodowało dwukrotnie z powodu nie przestrzegania przez personel techniczny określonych przepisów bezpieczeństwa. Eksplozja w reaktorze jądrowym bloku energetycznego nr 4 elektrowni atomowej w Czarnobyl, która razem z katastrofą w elektrowni jądrowej Fukushima I została zakwalifikowana do siódmego, najwyższego stopnia w skali INES. W wyniku awarii skażeniu promieniotwórczemu uległ obszar od 125 000 do 146 000 km2 terenu na współczesnym pograniczu Białorusi, Ukrainy i Rosji, a wyemitowana z uszkodzonego reaktora chmura radioaktywna rozprzestrzeniła się po całej Europie. W efekcie skażenia ewakuowano i przesiedlono ponad 350 000 osób. Dwie eksplozje reaktora jądrowego doprowadziły bezpośrednio do wybuchu wodoru, pożaru, oraz rozprzestrzenienia substancji promieniotwórczych. W wyniku tej awarii do środowiska dostało się radioaktywne źródło energii elektrowni narażając tysiące ludzi na szkodliwe oddziaływanie dawek zabójczego promieniowania. Pomimo działań władz ZSRR i pomocy międzynarodowej nie udało się zniwelować skutków katastrofy. Znaczna część Europy została objęta skażeniem radioaktywnym. Napromieniowane pierwiastki, które dostały się wtedy do atmosfery, gleby i wody ulegały bardzo powolnemu procesowi rozpadu połowicznego, niszcząc bądź powodując zmiany w komórkach wszystkich organizmów żywych, które zostały wystawione na skażenie. Eksperci ocenili, że skutki wypadku będą odczuwalne w ciągu następnych 40 lat, a liczba zachorowań na raka, na terenach gdzie, skażenie radioaktywne było największe wzrośnie o 30 tyś.. Wobec takiego zagrożenia i takiej skali niebezpieczeństwa, przez wiele lat żadne władze nie mogły poradzić sobie z długofalowymi skutkami wybuchu reaktora. Przez wiele lat nie można było wkroczyć na teren elektrowni w celu usunięcia radioaktywnych pozostałości. Strefa wokół Czarnobyla do dziś jest zamknięta. Obowiązuje tam surowy zakaz przebywania. Pomimo to w domach w okolicznych wsiach można spotkać nielegalnych mieszkańców, utrzymujących się z rolnictwa, zaś wycieczki z całego świata zwiedzają swobodnie to miejsce. Są plany, aby elektrownia atomowa w Czarnobylu stała się atrakcją turystyczną. Ukraińskie władze zamierzają otworzyć dla żądnych wrażeń strefę dotąd zamkniętą po katastrofie z 1986 roku. Do 2014 roku ma zostać zbudowany nowy sarkofag w ramach projektu "New Safe Confinement", ze względu na kończący się termin ważności obecnego (2016 roku). Problemem pozostaje wysoki koszt usunięcia szkód po katastrofie. W 1995 grupa G8, zobowiązała się przeznaczyć na likwidację elektrowni i szkód do 2, 3 mld USD (w tym 498 mln, jako pomoc bezzwrotna). Z kolei Unia Europejska zadeklarowała pod koniec lat 90. Pomoc w wysokości ok. 430 mln euro – w tym środki na budowę 2 kolejnych elektrowni atomowych, mających rozwiązać problemy energetyczne Ukrainy związane z zamknięciem elektrowni czarnobylskiej. Aż do 2006 roku brytyjska Food Standards Agency prowadziła monitoring niektórych terenów hodowlanych w Walii, które w 1986 uznano za "potencjalnie skażone". Prezentowane dane odnoszące się do skutków nie oddają w pełni rozmiarów tego wydarzenia, i nie da się ich w żaden sposób zmierzyć ani zliczyć. Radioaktywny materiał, który dostał się do środowiska podczas eksplozji nadal negatywnie wpływa na przyrodę i ludność. Skutki promieniowania są katastrofalne i można je zaobserwować nadal wśród przedstawicieli następnych pokoleń tych, którzy zostali skażeni powodując m.in. raka, deformację ciała bądź mutując niebezpiecznie komórki. Po dzień dzisiejszy obszar okolic Czarnobyla podlega ścisłej ochronie, będąc jednocześnie przestrogą dla ludzi ukazującą potęgę przedmiotów badań nowoczesnych technologii i ogrom nieodwracalnych szkód, jakie może wyrządzić człowiek.
Ten, jakże dobitny, spektakularny i tragiczny przykład katastrofy ekologicznej jest przestrogą przed zgubnymi w skutkach awariami nowoczesnych rozwiązań techniki, w szczególności tych bazujących na energii uzyskiwanej z reakcji nuklearnych. Usterki wynalazków człowieka, które miały być użyteczne i dobre, stają niekiedy olbrzymim zagrożeniem zdrowia i życia ludzi, a także otaczającego środowiska. Drugim wnioskiem, jaki można wyciągnąć po katastrofie czarnobylskiej jest to, że im człowiek więcej człowiek korzysta z takiej technologii jak elektrownie jądrowe, tym większą powinien czuć odpowiedzialność, bo nawet najlepsze zabezpieczenia nieuchronną przed tragedią o dużej skali, gdy zawiedzie nieodpowiedzialny człowiek. Po podjętej próbie opisania i analizy największej katastrofy ekologicznej XX wieku mogę pokusić się o stwierdzenie, że katastrofy ekologiczne pochodzenia antropogenicznego mają miejsce częściej i są bardziej niebezpieczne ze względu na różnorodność substancji, które są uwalniane do środowiska naturalnego niszcząc je przez bardzo długi okres czasu.
Bibliografia:
1. Encyklopedia historii Świata, Warszawa 2001 r.
bolubie666