SETARIA EQUINA, LABIATO-PAPILLOSA
– pasożyty dość długie, cienkie, białe
- samica: 70-120 mm
- samiec: 50-80 mm
- samiec z ogonkiem spiralnie skręconym i 4 pary brodawek przedstekowych i 4 pary zastekowych, szczecinki kopulacyjne różnej długości
- otwór płciowy nieco poniżej otworu gębowego
- otwór gębowy zredukowany, mało charakterystyczny
- larwy – mikrofilarie krążące we krwi dł 200-256 µm
- pasożyt kosmopolityczny
Żywiciel ostateczny – S. equina - koń, S. labiato-papillosa - bydło;
Żywiciel pośredni - komar z rodzaju Aedes i Culex
Cykl rozwojowy:
- samice rodzą larwy mikrofilarie, które po wniknięciu do krwi krążą po obwodzie – komar ssie krew → dwukrotnie linienie w mięśniach tułowia komara → po 15 dniach do ssawki komara jako larwy inwazyjne (L3) à po ponownym wkłuciu komara dostają się z powrotem do krwi żywicielka ostatecznego
- dorosłe osiedlają się na wątrobie, na osierdziu, w jamie piersiowej, powrózku nasiennym, w przestrzeniach między oponami mózgowymi
- niedojrzałe mogą osiedlać się w ciałku szklistym i przedniej komorze oka
Okres prepatentny – 8-10 mc
Okres patentny – miesiące, lata
Patogeneza:
- dojrzałe nicienie w jamie brzusznej są mało patogenne, niekiedy w miejscach ich usadowienia naloty włóknikowe
- zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego przez wędrujące larwy
- w gałce ocznej zaburzają widzenie
Objawy:
- gdy są w jamach ciała brak widocznych objawów chorobowych
- obrzęk i bolesność w okolicy moszny, utrudnione poruszanie
- „filarioza oczu” - światłowstręt, łzotok, przekrwienie spojówek i zmętnienie rogówki, ślepota
- porażenie okolicy lędźwiowej i paraplegia
Rozpoznanie:
- mikroskopowe badanie krwi na obecność mikrofilarii
- pośmiertnie w typowych miejscach można wykryć nicienie o dł 5-12cm
Zapobieganie: praktycznie nie możliwe, leczenie praktycznie nie podejmuje się
AMISOSTOMUM ANSERIS
- samica: 13-24 mm
- samiec: 9-15 mm
- samiec z torebka kopulacyjną z dobrze rozwiniętymi płatami bocznymi i niewielkim płatem grzbietowym, szczecinki kopulacyjne równej długości
- otwór płciowy przykryty zwykle oskórkowym płatem w tylnej części ciała
- otwór gębowy płytka torebka, na dnie 3 zęby
- jaja owalne, w czasie wydalania posiadają 16-32 blastomery
Żywiciel – gęś, rzadziej kaczka, ptaki wodne wolnożyjące; pod błoną rogową żołądka mięśniowego oraz na granicy żołądka gruczołowego i mięśniowego
Inwazjologia:
- rozprzestrzeniają głownie dorosłe ptaki
- część jaj może przetrwać zimę, a wyklute larwy maja zdolność do inwaji przez ponad 9 tyg w glebie i roślinach
- w wodzie 1-3 mc
- jajo w środowisku zewnętrznym – larwa → 2 linki → larwa III stadium (L3) postać inwazyjna, które pływają w wodzie lub wpełzają na wierzchołki traw
- zarażenie per os → część gruczołowa żołądka → część mięśniowa żołądka à pod błonę rogową à 2 kolejne linki à dojrzewanie płciowe
- per cutis w trakcie pływania przez skórę błony pławnej àukład krwionośny à płuca, tchawica à żółądek
Okres prepatentny – 15- 33 dni
Okres patentny – 3-6 mcy
- uszkodzenie silnie zrogowaciałej błony, zaburzenie jej czynności
- żywiąc się krwią, powodują znaczne jej ubytki
- toksyczne działanie na organizm
- wrażliwe gęsięta 3-8 tyg
- utrata apetytu, osowienie, niechęć do ruchu i chwiejny chód
- chudnięcie i niedokrwistość
- choroba trwa kilka-kilkanaście dni
- śmiertelność z wyniszczenia może być znaczna
- przyżyciowo – koproskopowe zawierające jaja z blastomerami
- pośmiertnie – w zmienionym chorobowo żołądku mięśniowym wybroczyny i owrzodzenia, a nawet całkowity rozpad błony rogowej
- aby zbadać należy usunąć błonę rogową i sprawdzić pod lubą binokularną
Zapobieganie:
- regularne odrobaczanie gęsi dorosłych
- higiena w pomieszczeniach, wybiegach i pastwiskach
- odrobaczanie profilaktyczne:
- a) w stadach przeznaczonych do reprodukcji jesienią 4 tyg przed okresem niesności oraz w połowie lata
- b) młode gęsi miesiąc po wyjsciu na pastwisko, kolejne po 3-4 tyg, 3 odrobaczanie ptrzed wstawieniem gesi do tuczu
CAPILLARIA (PEARSONEMA) PLICA – Kapilarioza pęcherza moczowego
- nicień cienki, włosowaty
- samica: 30-60mm
- samiec: 13-30mm, tylny koniec ciała zakończony kutikularnymi skrzydełkami, jedna szczecinka kopulacyjna
- jaja beczułkowate, szarawe, z guziczkami na biegunach
Żywiciel ostateczny– psy, lisy, koty; pęcherz moczowy
Żywiciel pośredni - dżdżownice
- zarażenie przez zjedzenie żywicieli pośrednich – dżdżownic, w których znajduje się larwa I stadium
- jaja z moczem do środowiska, wykształca się w niej larwa à zjedzona przez dżdżownicę, migrują do jej tkanek à zjedzenie dżdżownicy, światło jelita à L1 linieje w świetle jelita, potem wnikają do ściany jelita, linienie ponowne à L3 z krwią do nerek, moczowodami do pęcherza moczowego à dojrzewanie płciowe
Okres prepatentny – 60 dni
Okres patentny – ?
- drażnienie błony śluzowej pęcherza, zapalenie nieżytowe
- Zwykle brak objawów
- Rzadko zaburzenia w wydalaniu moczu
- Erytrocyty w moczu
- Charakterystyczne jaja w osadzie w moczu
- Poszukiwanie nicieni w zmienionej zapalnie błonie pech moczowego
Zapobieganie: trudne
RODZINA ANCYLOSTOMATIDAE - TĘGORYJCZYCE
BUNOSTOMOZA TĘGORYJCZYCA PRZEŻUWACZY
Bunostomum phlebotomum
- samica: 16-25mm
- samiec: 10-18mm
- samiec dobrze rozwinięta, asymetryczna torebka kopulacyjna, szczecinki płciowe nitkowate, bardzo długie, 3,5-4,5mm
- otwór płciowy nieco przed środkiem ciała
Bunostomum trigonocephalum
- samica: 14-26mm
- samiec: 11-17mm
- samiec dobrze rozwinięta, asymetryczna torebka kopulacyjna, szczecinki płciowe nitkowate, równe, długie
- duża torebka gębowa z dwoma półksiężycowatymi listewkami tnącymi, umieszczone u wejścia do torebki. Na jej dnie liczne ząbki
- jaja owalne, ciemne, o cienkich, gładkich skorupkach, zawierają nieliczne blastomery
- larwy inwazyjne z gardzielą z tylnym rozszerzeniem, jelito zbudowane z 16 komórek
- pasożyty kosmopolityczne
Żywiciel – B. phlebotomum - bydło, B.trigocephalum – owce, kozy; jelito cienkie, rzadziej grube
- larwy inwazyjne wrażliwe na wysychanie, nie przeżywają zimy
- inwazja głownie na pastwiskach
- szczególnie wrażliwe jagnięta
- jajo w środowisku zewnętrznym – larwa → 2 linki (po 6-8 dniach)→ larwa III stadium (L3) postać inwazyjna
- zarażenie per cutis (najczęściej) → naczynia krwionośne → prawe serce, płuca (kolejna linka), oskrzela, tchawica à jelito à linienie, L5
- per os rzadziej, z karmą à …….. à jelito, dojrzewanie płciowe à możliwe że wnikają do naczyń jelita i na obwód
- prawdopodobnie też śródmacicznie
B. trigocephalum
- per os à przez naczynia jelita àpłuca (trzecia linka) à jelito à czwarte linienie, dojrzałość płciowa
Okres prepatentny – B.phlebotomum 57-79 dni, B. trigocephalum 49-53dni
- stany zapalne skóry i płuc
- hematofagi, uszkadzają błonę śluzową jelit tam gdzie bytują
- przy intensywnej inwazji p.c wykwity na skórze
- objawy ze strony ukł oddechowego
- dojrzałe powodują biegunki często z domieszką krwi
- niedokrwistość...
magilla7