Grzesiuk Lidia - Psychoterapia Cz II.pdf - Lidia Grzesiuk - himen303

CZĘŚĆ II .................................................................................................................................. 4

EKLEKTYCZNE UJĘCIE PSYCHOTERAPII ................................................................... 4

Rozdział III ............................................................................................................................... 4

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PRZYGOTOWANIA l PRZEBIEGU PROCESU

PSYCHOTERAPII................................................................................................................... 4

1. NAWIĄZANIE KONTAKTU Z PACJENTEM ............................................................... 4

1.1. EMOCJONALNY ASPEKT KONTAKTU.................................................................... 5

1.2. POZNAWCZY ASPEKT KONTAKTU ........................................................................ 6

1.3. SPOŁECZNY ASPEKT KONTAKTU .......................................................................... 7

2. WSTĘPNA DIAGNOZA ..................................................................................................... 9

2.1. DIAGNOZA ŹRÓDŁA ZABURZEŃ.......................................................................... 10

2.2. DIAGNOZA RODZAJU ZABURZEŃ........................................................................ 11

2.3. DIAGNOZA MOTYWACJI PACJENTA.................................................................... 13

DO ZGŁOSZENIA SIĘ NA PSYCHOTERAPIĘ............................................................... 13

3. ZAWARCIE KONTRAKTU PSYCHOTERAPEUTYCZNEGO................................. 15

3.1. TREŚĆ KONTRAKTU................................................................................................. 15

3.1.1. Ustalenie celu psychoterapii................................................................................... 15

3.1.2. Ustalenie form pracy psychoterapeutycznej .......................................................... 17

3.2. FORMA KONTRAKTU............................................................................................... 18

3.3. STRONY KONTRAKTU ............................................................................................. 19

3.4. ZNACZENIE KONTRAKTU....................................................................................... 20

4. ORGANIZACJA PROCESU PSYCHOTERAPII.......................................................... 20

4.1. PRZYGOTOWANIE PACJENTA DO PROCESU ZMIAN ....................................... 21

4.2. PRACA NAD PROBLEMAMI PACJENTA ............................................................... 22

4.3. ZAKOŃCZENIE PSYCHOTERAPII........................................................................... 24

Rozdział IV.............................................................................................................................. 26

ZJAWISKA W PSYCHOTERAPII ..................................................................................... 26

1. WZAJEMNE USTOSUNKOWANIA W RELACJI PACJENT-

PSYCHOTERAPEUTA......................................................................................................... 26

1.1. USTOSUNKOWANIA PACJENTA DO PSYCHOTERAPEUTY ............................. 27

1.1.1. Przeniesienie........................................................................................................... 27

1.1.2. Współpraca psychoterapeutyczna .......................................................................... 37

1.2. USTOSUNKOWANIA PSYCHOTERAPEUTY DO PACJENTA ............................. 38

1.2.1. Przeciwprzeniesienie .............................................................................................. 38

1.2.2. Kontakt psychoterapeuty z pacjentem.................................................................... 41

2. OPÓR PACJENTA PRZECIW ZMIANIE ..................................................................... 45

2.1. UJĘCIE PSYCHOANALITYCZNE............................................................................. 45

2.1.1. Opór u neurotyków i pacjentów z głębszymi zaburzeniami niż neurotyczne........ 45

2.1.2. Przeciwopór............................................................................................................ 48

2.2. INNE SZKOŁY PSYCHOTERAPII ............................................................................ 49

3. ROZŁADOWYWANIE NAPIĘĆ EMOCJONALNYCH, EKSPRESJA „JA" .......... 52

3.1. TERAPIA GESTALT ................................................................................................... 53

3.2. PODEJŚCIE REICHA I BIOENERGETYKA LOWENA ........................................... 54

3.3. INNE POGLĄDY ......................................................................................................... 56

4. UŚWIADAMIANIE I WGLĄD, MODYFIKACJA SCHEMATÓW

POZNAWCZYCH ................................................................................................................. 58

4.1. UŚWIADAMIANIE l WGLĄD.................................................................................... 59

4.2. MODYFIKACJA SCHEMATÓW POZNAWCZYCH................................................ 61

4.2.1. Poglądy Becka........................................................................................................ 61

4.2.2. Stanowiska innych szkół........................................................................................ 63

5. SPOŁECZNE UCZENIE SIĘ, UCZENIE SIĘ UMIEJĘTNOŚCI ............................... 66

5.1. TERAPIA BEHAWIORALNA .................................................................................... 66

5.1.1. Warunkowanie klasyczne....................................................................................... 66

5.1.2. Warunkowanie sprawcze........................................................................................ 68

5.1.3. Modelowanie .......................................................................................................... 69

5.2. INNE SZKOŁY PSYCHOTERAPEUTYCZNE .......................................................... 70

Rozdziały V ............................................................................................................................. 71

TECHNIKI W PSYCHOTERAPII ...................................................................................... 71

1. PSYCHOANALIZA........................................................................................................... 72

2. TERAPIA BEHAW10RALNO-POZNAWCZA ............................................................. 75

2.1. TECHNIKI TERAPII BEHAWIORALNEJ ................................................................. 75

2.1.1. Techniki oparte na warunkowaniu klasycznym ..................................................... 76

2.1.2. Techniki oparte na warunkowaniu sprawczym ...................................................... 77

2.1.3. Techniki oparte na teorii społecznego uczenia się................................................. 77

2.2. TECHNIKI TERAPII POZNAWCZEJ ........................................................................ 78

3. PODEJŚCIE HUMANISTYCZNO-EGZYSTENCJALNE ........................................... 79

3.1. TERAPIA SKONCENTROWANA NA OSOBIE ....................................................... 79

3.2. TERAPIA GESTALT ................................................................................................... 80

4. INNE SZKOŁY PSYCHOTERAPEUTYCZNE............................................................. 81

4.1. BIOENERGETYKA ..................................................................................................... 81

4.2. NEUROLINGWISTYCZNE PROGRAMOWANIE ................................................... 83

Rozdział VI.............................................................................................................................. 85

PSYCHOTERAPIA GRUPOWA ......................................................................................... 85

1. SPECYFIKA PSYCHOTERAPII GRUPOWEJ ............................................................ 85

2. ORGANIZACJA PSYCHOTERAPII GRUPOWEJ...................................................... 87

2.1. FORMY ORGANIZOWANIA ..................................................................................... 87

GRUP PSYCHOTERAPEUTYCZNYCH........................................................................... 87

2.2. WARUNKI ORGANIZACYJNE FUNKCJONOWANIA GRUP ............................... 88

2.3. KRYTERIA DOBORU UCZESTNIKÓW ................................................................... 89

DO GRUPY TERAPEUTYCZNEJ ..................................................................................... 89

2.4. PRZYGOTOWANIE PACJENTÓW ........................................................................... 92

DO UDZIAŁU W PSYCHOTERAPII GRUPOWEJ .......................................................... 92

2.5. KONTRAKT GRUPOWY............................................................................................ 93

3 CZYNNIKI LECZĄCE W PSYCHOTERAPII GRUPOWEJ....................................... 94

3.1. WZBUDZANIE NADZIEI ........................................................................................... 95

3.2. POCZUCIE PODOBIEŃSTWA................................................................................... 95

3.3. DOSTARCZANIE WIEDZY, INFORMACJI ............................................................. 95

3.4. ALTRUIZM .................................................................................................................. 96

3.5. KOREKTYWNE ODTWARZANIE RODZINY PIERWOTNEJ ............................... 96

3.6. UCZENIE SPOŁECZNYCH UMIEJĘTNOŚCI .......................................................... 97

3.7. NAŚLADOWANIE ...................................................................................................... 97

3.8. INTERPERSONALNE UCZENIE ............................................................................... 98

3.9. SPÓJNOŚĆ GRUPY..................................................................................................... 98

3.10. ODREAGOWANIE (KATHARSIS) .......................................................................... 99

3.l1. CZYNNIK EGZYSTENCJALNY............................................................................... 99

4. PROCESY l ZJAWISKA W ZAMKNIĘTEJ GRUPIE

PSYCHOTERAPEUTYCZNEJ ......................................................................................... 100

4.1. KONCEPCJA KONFLIKTU OGNISKOWEGO ....................................................... 101

4.2. FAZY ROZWOJU GRUPY PSYCHOTERAPEUTYCZNEJ.................................... 103

4.2.1. Faza orientacji ...................................................................................................... 103

4.2.2. Faza konfrontacji i eksploracji różnic .................................................................. 106

4.2.3. Faza pogłębionej eksploracji problemów............................................................. 108

na poziomie indywidualnym i grupowym...................................................................... 108

4.2.4. Faza kończenia psychoterapii............................................................................... 109

5. ZADANIA l ROLA PSYCHOTERAPEUTY GRUPOWEGO .................................... 110

Rozdział VII .......................................................................................................................... 112

TERAPIA RODZINNA ....................................................................................................... 112

1. INSPIRACJE l ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE ......................................................... 112

TERAPII RODZIN .............................................................................................................. 112

2. PSYCHOANALITYCZNA TERAPIA RODZIN ......................................................... 117

2.1. ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE................................................................................. 118

2.2. TEZY WYJAŚNIAJĄCE ZABURZENIA ................................................................. 120

2.3. CELE TERAPII PSYCHOANALITYCZNEJ ............................................................ 121

2.4. STRATEGIE l TECHNIKI TERAPII......................................................................... 122

3. TERAPIA RODZINNA ................................................................................................... 124

BAZUJĄCA NA DOŚWIADCZANIU ............................................................................... 124

3.1. ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE................................................................................. 124

3.2. TEZY WYJAŚNIAJĄCE ZABURZENIA ................................................................. 126

3.3. CELE TERAPII........................................................................................................... 127

3.4. TECHNIKI TERAPEUTYCZNE ............................................................................... 128

4. TERAPIA BEHAWIORALNA....................................................................................... 129

4.1. ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE................................................................................. 129

4.2. TEZY WYJAŚNIAJĄCE ZABURZENIA ................................................................. 131

4.3. CELE TERAPII........................................................................................................... 131

4.4. STRATEGIE l TECHNIKI TERAPEUTYCZNE ...................................................... 132

Charakterystyka małżeństwa.......................................................................................... 134

Terapia............................................................................................................................ 135

5. KOMUNIKACYJNA TERAPIA RODZIN ................................................................... 135

5.1. ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE................................................................................. 136

5.2. TEZY WYJAŚNIAJĄCE ZABURZENIA ................................................................. 137

5.3. CELE TERAPII........................................................................................................... 138

5.4. STRATEGIE l TECHNIKI TERAPEUTYCZNE ...................................................... 139

6. STRUKTURALNA TERAPIA RODZIN ...................................................................... 140

6.1. ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE................................................................................. 141

6.2. TEZY WYJAŚNIAJĄCE ZABURZENIE.................................................................. 142

6.3. CELE TERAPII........................................................................................................... 142

6.4. STRATEGIE l TECHNIKI TERAPEUTYCZNE ...................................................... 143

7. STRATEGICZNA TERAPIA RODZINNA .................................................................. 145

7.1. ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE................................................................................. 145

7.2. TEZY WYJAŚNIAJĄCE ZABURZENIA ................................................................. 146

7.3. CELE TERAPII........................................................................................................... 147

7.4. STRATEGIE l TECHNIKI TERAPEUTYCZNE ...................................................... 147

CZĘŚĆ II

EKLEKTYCZNE UJĘCIE

PSYCHOTERAPII

Rozdział III

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA

PRZYGOTOWANIA l PRZEBIEGU PROCESU

PSYCHOTERAPII

W niniejszym rozdziale zostaną przedstawione problemy, z jakimi spotyka się

psychoterapeuta w trakcie przygotowań zapewniających procesowi psychoterapii optymalny

przebieg, oraz najbardziej charakterystyczne sposoby rozwiązywania tych problemów.

Systematyczne omówienie tych zagadnień nie jest łatwe, gdyż zwykle nie są one

wystarczająco dokładnie rozważane przy charakteryzowaniu poszczególnych podejść

psychoterapeutycznych, skoncentrowanych przede wszystkim na prezentacji technik pracy

nad trudnościami pacjenta. Jednakże analiza założeń teoretycznych i przykładów pracy

klinicznej przy różnych podejściach wskazuje cztery zasadnicze kategorie tych problemów:

nawiązanie kontaktu z pacjentem, przeprowadzenie wstępnej diagnozy jego zaburzeń,

zawarcie kontraktu psychoterapeutycznego i wreszcie Organizacja poszczególnych faz

psychoterapii.

1. NAWIĄZANIE KONTAKTU Z PACJENTEM

Kontakt pomiędzy pacjentem i psychoterapeuta stanowi jedno z centralnych zagadnień

psychoterapii. Zaistnienie określonego rodzaju więzi pomiędzy pacjentem a psychoterapeuta

stanowi niezbędny warunek rozpoczęcia, trwania i powodzenia procesu zmian. W skrajnych

ujęciach uważa się, że najbardziej istotnym nośnikiem pomocy psychoterapeutycznej jest

właściwy kontakt, natomiast techniki i interwencje stosowane przez psychoterapeutę są

zaledwie pretekstem do nawiązania i podtrzymywania tej specyficznej więzi z pacjentem

(Ivey, Simek-Downing 1980). Freud (1943) twierdził, że nie może być mowy o zmianie,

jeżeli pomiędzy pacjentem i psychoterapeuta nie zostanie nawiązana „współpraca

psychoterapeutyczna" (working alliance), będąca wyrazem ich wspólnej wiary w potrzebę

podjęcia leczenia, a także nadziei na pomyślne rozwiązanie problemów pacjenta. Ta zasada

respektowana jest w każdej psychoterapii, choć w niektórych podejściach formy takiego

sojuszu są bardzo specyficzne i daleko odbiegają od tego, co w potocznej obyczajowości czy

typowej klinicznej praktyce uważane jest za pomocne i konstruktywne. Jednakże nawet

najbardziej niekonwencjonalne formy relacji pacjent-psychoterapeuta zawsze opierają się na

założeniu, że stanowią pewną specyficzną manifestację sojuszu pomiędzy nimi, który

powinien być rozważany w emocjonalnym, poznawczym oraz społecznym aspekcie.

1.1. EMOCJONALNY ASPEKT KONTAKTU

W każdym podejściu psychoterapeutycznym zawarte jest założenie, że właściwy

kontakt oparty jest na poczuciu bezpieczeństwa i obopólnym zaangażowaniu pacjenta i

psychoterapeuty.

Od samego początku wiele intencjonalnych zachowań psychoterapeuty świadczy o

jego zaangażowaniu i pozytywnym nastawieniu wobec pacjenta. wymienić tu przede

wszystkim wszelkie formy podkreślania szacunku dla pacjenta. Pierwsze spotkanie ustalane

jest zwykle na określoną godzinę i przewidziana jest na nie znaczna ilość czasu. Stanowi to

dla pacjenta komunikat, że psychoterapeuta traktuje rozmowę z nim jako zdarzenie

szczególnie ważne, któremu nie może towarzyszyć np. konieczność długotrwałego

wyczekiwania w poczekalni, niepewność czy pośpiech. Jest zasadą, że spotkanie nie powinno

zostać zakłócone, np. przez rozmowę telefoniczną, kontakty z innymi pacjentami czy osobami

należącymi do personelu. Zasadnicza część spotkania poświęcona jest na wysłuchanie

pacjenta. Odbywa się to w atmosferze powagi i spokoju, dzięki czemu pacjent może nabrać

przeświadczenia, że jego osobisty punkt widzenia jest wartościowym źródłem, które posłuży

psychoterapeucie jako podstawowe odniesienie przy udzielaniu pomocy. Osoba zgłaszająca

się na psychoterapię jest często przekonana, że jej objawy czy trudności są błahe i śmieszne,

lub wprost przeciwnie — że są nienaturalne, przerażające, odrażające czy kompromitujące.

Fakt, że psychoterapeuta odnosi się do nich z zainteresowaniem i spokojem, dodaje

pacjentowi odwagi i chęci do ich przezwyciężenia. Dla podkreślenia pozytywnego

nastawienia wobec pacjenta psychoterapeuta posługuje się także wieloma sygnałami, które w

ramach akceptowanych przez pacjenta norm obyczajowych uważane są za przejawy szacunku

i uprzejmości. Należą do nich odpowiednie formy przedstawienia się, powitania i pożegnania,

sposób ubrania, wystrój pomieszczenia, sposób zwracania się do pacjenta.

Psychoterapeuta stara się także o odpowiednią prezentację własnej osoby.

Demonstrowane przez niego opanowanie, pewność siebie, także niekiedy ujawnianie

własnego statusu zawodowego (np. tytułu naukowego, zajmowanego stanowiska) podkreślają

jego kompetencje i służą często umocnieniu wiary pacjenta w możliwość uzyskania pomocy.

Poczucie bezpieczeństwa pacjenta wzmacniane jest dodatkowo przez zapewnienie o

spoczywającym na psychoterapeucie obowiązku zachowania w tajemnicy wszystkiego, co

zostanie ujawnione w trakcie psychoterapii.

Pewną formą jawnego podjęcia problemu relacji pomiędzy psychoterapeutą a

pacjentem jest zdefiniowanie jej jako partnerskiej (np. w psychoterapii Gestalt , w niektórych

formach psychoterapii behawioralnej). Zachęcanie pacjenta czy nawet zobligowanie go do

przyjęcia współodpowiedzialności za przebieg i ostateczny efekt leczenia umacnia jego

zaangażowanie i poczucie kontroli nad mającym rozpocząć się procesem zmian.

Stosunkowo rzadko psychoterapeutą wprost komunikuje pacjentowi swój

emocjonalny stosunek do niego. Wyjątek w tym zakresie stanowi psychoterapia

skoncentrowana na osobie. Psychoterapeutą, dla którego centralnym punktem odniesienia jest

świat przeżyć pacjenta, a zarazem — który nie unika otwartego ujawniania własnych uczuć,

może spontanicznie czy też w odpowiedzi na pytanie pacjenta wyrazić swoje głębokie

zaangażowanie w sprawy pacjenta i jednoznaczne wsparcie dla jego osobistego sposobu

doświadczania rzeczywistości. Niekonwencjonalnym przykładem wyrażania przez

psychoterapeutę własnych uczuć wobec pacjenta jest tzw. psychoterapia prowokacyjna. W

Grzesiuk Lidia - Psychoterapia Cz II.pdf

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: