Styl.doc

Pomorska Akademia Pedagogiczna w Słupsku

WYDZIAŁ EDUKACYJNO - FILOZOFICZNY

URSZULA WIETRZYCKA

STYL PRACY NAUCZYCIELA

A POWODZENIA I NIEPOWODZENIA UCZNIÓW

W MŁODSZYM WIEKU SZKOLNYM

Praca dyplomowa napisana

w Instytucie Pedagogiki pod kierunkiem

prof. dr hab. Ewy Bilińskiej - Suchanek

SŁUPSK 2004

Bez uczniów nie byłoby szkoły,

a bez szkoły nie byłoby

nauczycieli

Witold Gombrowicz

WSTĘP

              Literatura omawiająca powodzenia i niepowodzenia uczniów jest bardzo bogata (zwłaszcza ta, mówiąca o niepowodzeniach). Bardzo wiele napisano również o nauczycielu. Teoria jest uporządkowana, przejrzysta, stara się wszystko omawiać i wyjaśniać. Jednak praktyka szkolna nieco się z nią rozmija.

              Nauczyciel, który codziennie rano wchodzi do klasy szkolnej i spędza razem ze swoimi wychowankami kilka godzin musi zdawać sobie sprawę z tego, jak ogromny jest jego wpływ na dziecko. Nauczyciel musi wiedzieć jaką rolę odgrywa w determinowaniu zachowania oraz w udzielaniu pomocy swoim uczniom, na tyle by zdołały odnieść sukces w nauce zwany inaczej powodzeniem.

              Osobowość wychowanka, zdolność do uczenia się, motywacje, zachowania, postawy formują się w konsekwencji wielu wzajemnie powiązanych ze sobą czynników, a jednym z nich jest nauczyciel i jego styl pracy.

              Od dłuższego czasu interesuję się tym, jaki wpływ ma nauczyciel i styl pracy, który preferuje, na powodzenia i niepowodzenia jego uczniów. Stąd wybór tematu, praca którą poświęciłam temu zagadnieniu.

W rozdziale pierwszym przedstawiam uwarunkowania powodzeń i niepowodzeń uczniów w nauce. W rozdziale drugim opisałam nauczyciela i najczęściej spotykane style pracy dydaktyczno - wychowawczej. Rozdział trzeci poświęciłam wpływowi stylu pracy nauczyciela na powodzenia i niepowodzenia uczniów.

W zakończeniu ujęłam kilka osobistych dygresji na temat praktyki polskiej szkoły.

Rozdział 1

POWODZENIA I NIEPOWODZENIA SZKOLNE

1.1.        Uwarunkowania powodzeń szkolnych

              Wszystko w życiu ma dwie strony. Jedną stanowi wszystko to, co pozytywne, a drugą to, co negatywne. Ponieważ szkoła łączy się ściśle z życiem człowieka (oczywiście tylko w pewnym, określonym okresie) w związku z tym na jej terenie znajdujemy i sukcesy, jak również porażki i rozczarowania.

              Jednym z głównych celów dydaktycznych jest skuteczność nauczania, co wyraża się powodzeniem dziecka w nauce.

              Uzyskanie pozytywnych wyników w nauce szkolnej jest podstawowym zadaniem wynikającym z roli ucznia. Jest to jeden z warunków uzyskania przezeń dobrego samopoczucia, akceptacji w środowisku, w przyszłości zdobycie dobrego zawodu, odniesienia tak modnego dzisiaj sukcesu. Osiągnięcia szkolne ucznia są uzależnione od procesu nauczania, od umiejętności dydaktycznych nauczyciela, od zastosowanych metod nauczyciela. Niemniej ważną rolę odgrywa prawidłowy przebieg uczenia się, uzależniony od indywidualnych właściwości uczniów, ich zdolności i umiejętności, występujących u nich procesów poznawczych oraz procesów motywacji.[1]

              Pojęcie powodzenia dydaktycznego trzeba rozpatrywać łącznie z pojęciem niepowodzenia dydaktycznego, gdyż kiedy kończy się powodzenie, zaczyna się niepowodzenie i odwrotnie.[2] Tę tezę już dawno temu sformułował J. Konopnicki, lecz do dziś nie straciła swojej aktualności.

              Osiągnięcia szkolne są ściśle związane ze sferą potrzeb człowieka. Potrzeba osiągnięć jest jedną z najczęściej analizowanych potrzeb, ponieważ wiąże się ona z potrzebą samorealizacji. Wśród uwarunkowań powodzeń szkolnych można wymienić sferę dyspozycyjną oraz emocjonalno – motywacyjną. Do sfery dyspozycyjnej zalicza się poziom inteligencji, uzdolnienia specjalne, poziom zdolności twórczych oraz preferencje w zakresie stylów poznawczych, zaś do sfery emocjonalno – motywacyjnej – obraz siebie, samoocenę, poziom aspiracji, system wartości oraz strukturę celów uczniów. Wysoka samoocena ma pozytywny wpływ na powodzenia szkolne uczniów.[3]

              Powodzenie szkolne uwarunkowane jest przez wiele czynników. Do najważniejszych z nich można zaliczyć wszystko to, co wiąże się ze szkołą i nauczycielem, jak również z samym uczniem oraz warunkami społecznymi pracy szkolnej.

              Pierwszym z czynników warunkującym powodzenie szkolne jest sama szkoła i wszystko to, co z nią się łączy, czyli nauczyciele oraz metody i środki ich działalności.

Wyniki pracy nauczyciela zależą od atmosfery pracy w szkole oraz tego, czy ma on dobre przygotowanie pedagogiczne i dydaktyczne, skromne czy bogate doświadczenie, mniejsze lub większe zdolności oraz cechy charakteru, i stosunek do drugiego człowieka oraz stosunek do pracy nauczycielskiej.

              Jednocześnie oprócz cech osobistych znaczny wpływ na wyniki wywierają różne czynniki o charakterze zewnętrznym, jak na przykład pozycja społeczna nauczyciela, warunki materialne, zatrudnienie oparte na jednym miejscu pracy, warunki osobistego życia na tle środowiska.

              Metody i środki pracy nauczyciela są znacznie bogatsze, niż te, którymi posługują się przedstawiciele innych zawodów. Wprowadzając młode pokolenie w krąg nagromadzonych przez ludzkość dóbr i doświadczeń wykorzystuje on całe bogactwo metod oddziaływania i wpływania na uczniów, a zarazem te wszystkie podstawowe elementy nauki, sztuki, techniki i życia społecznego, które się na to doświadczenie składają. Do tych środków można zaliczyć też całą rzeczywistość i język, który ją odzwierciedla oraz słowo w różnej postaci: mówi...