PIENIĄDZ – to powszechny ekwiwalent wartości.
Wszystko to co jest powszechnie akceptowane jako środek regulowania zobowiązań.
Funkcje pieniądza:
1.miernik wartości /najważniejsza funkcja/
2.środek cyrkulacji (wymiany)
3.środek płatniczy
4.środek gromadzenia skarbu (tezauryzacji) – funkcja gromadzenia rezerw wartości
5.pieniądz światowy
ad.1 miernik wartości
W tej funkcji pieniądz sprowadza wartość towarów i usług do wspólnego mianownika i wyraża ją w cenie. Pieniądz staje się jednostką obrachunkową i pełni ja idealnie i wyobrażeniowo. Wartość towaru czy usługi możemy określić znając wartość jednostkową pieniądza i cenę towaru.
Dla pieniądza kruszcowego łatwo określić jego wartość poprzez wartość kruszcu, z którego jest zrobiony.
Pieniądz papierowy nie posiada wartości wewnętrznej; o jego wartości świadczy siła nabywcza czyli zdolność do nabywania towarów i usług.
Pieniądz papierowy będzie miernikiem wartości pod warunkiem, że jego siła nabywcza nie będzie się szybko zmieniać.
Ad.2 środek cyrkulacji
W tej funkcji pieniądz występuje realnie. Polega ona na tym, że w zamian za dany towar lub usługę nabywca przekazuje sprzedawcy określoną sumę (pulę) pieniędzy, nie ważne w jakiej formie.
Płatność może być w formie:
- gotówkowej
- bezgotówkowej (pieniądz żyrowy – przelew lub czek)
Pieniądz żyrowy musi być we własnych środkach na koncie.
Za wystawianie czeków bez pokrycia wystawca odpowiada karnie
Ad. 3 środek płatniczy
Na początku ta funkcja wyglądała tak jak funkcja środka wymiany. Potem pojawił się pieniądz kredytowy (np. weksel).
Weksel – bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty (własny, prosty, suchy) lub bezwarunkowe polecenie zapłaty (weksel trasowany, ciągniony, przekazowy, trata, trasa).
W tej funkcji pieniądz występuje realnie.
Ad. 4 gromadzenie rezerw wartości
Ta funkcja bardzo ściśle wiąże się z funkcją cyrkulacji i środka płatniczego, jeśli pieniądz dobrze spełnia te funkcje to i tą będzie dobrze spełniał.
Pieniądz jako środek gromadzenia wartości jest dobry tylko w krótkim lub średnim okresie czasu.
Współczesne funkcje pieniądza:
1.pieniądz jako środek wyrażania wartości wszystkich innych dóbr ekonomicznych,
2.pieniądz jako środek wymienno - płatniczy,
3.pieniądz jako środek oszczędnościowo – kapitałowy,
4.środek jako pieniądz stymulacyjny.
Ad.1. polega na określeniu ich cen w sposób jednoimienny czyli absolutny w ustalonych przez państwo jednostkach pieniężnych. Pieniądz pełni tą funkcję jako pieniądz fiducjarny, czyli oparty na zaufaniu do najwyższych organów władzy państwowej która swoimi decyzjami wprowadza na danym terenie określoną jednostkę pieniężną.
Ad.2 jest połączeniem funkcji cyrkulacji i funkcji płatniczej. Podział tej funkcji sprowadza się do wyodrębnienia pozornie rzeczywistej wymiany towaru na pieniądz i odwrotnie oraz do wymiany o odroczonym terminie płatności. Tymczasem sprzedaż gotówkowa ma tylko pozornie charakter rzeczywistej wymiany, ponieważ zgodnie z powszechnie obowiązującymi normami prawa cywilnego każdy akt sprzedaży jest umową rodzącą zobowiązanie.
Ad.3 polega na gromadzeniu i przechowywaniu w pieniądzu wartości ekonomicznych (oszczędzanie) oraz na wykorzystywaniu tych wartości w sposób przynoszący dochód (inwestowanie, zaangażowanie kapitałowe).
Przyczyny oszczędzania:
1.planowany zakup droższych dóbr ekonomicznych
2zabezpieczenie nieprzewidzianych wydatków
3.cele rentierskie –osiąganie dochodów w przyszłości.
Ad.4 polega na wykorzystywaniu pieniądza w charakterze środka oddziaływania na procesy społeczno – gospodarcze.
Na tę funkcję składają się 3 elementy:
A. wyznaczenie celów oddziaływania,
B. ustalenie sposobu działania pieniądza
C. określenie zaangażowania stron.
I. PRAWO ILOŚCI PIENIĄDZA POTRZEBNEGO DO OBIEGU
Jest to prawo powszechne i występuje ono we wszystkich systemach pieniężnych.
Mówi ono, że o ilości pieniądza potrzebnego do obiegu decydują te funkcje pieniądza, w których pieniądz występuje realnie (funkcja cyrkulacji, środka płatniczego i środka gromadzenia rezerw).
Należy określić zapotrzebowanie na pieniądz (można to zapisać wzorem):
I = (T-K-B+Z)/S
I – ilość pieniądza potrzebnego do obiegu
T - suma cen towarów i usług przeznaczonych na rynek
K – wartość transakcji kredytowych
B – wartość transakcji kompensacyjnych (nie ma pieniędzy – barter)
Z – spłata zobowiązań w danym okresie
S – średnia szybkość obiegu pieniądza
Założenie:
Przy sprzedaży kredytowej w danym okresie nie ma pieniądza. To samo w przypadku barteru (kompensacji).
Funkcja środka płatniczego zgłasza zapotrzebowanie na pieniądz w wysokości zobowiązań płatnych w danym okresie.
Funkcja środka gromadzenia rezerw wartości à pieniądz gromadzony spowalnia obieg.
Jeśli I >I = (T-K-B+Z)/S to mamy do czynienia ze zjawiskami inflacyjnymi. Najłatwiej z nimi walczyć przy pieniądzu kruszcowym poprzez wycofanie z obiegu.
Problem jest w przypadku pieniądza papierowego, bo traci on na wartości. Poza tym posiadacze środków pieniężnych w bankach wycofują pieniądze z banku i wprowadzają na rynek, co jest zjawiskiem psychologicznym.
Jeśli I < I =(T-K-B+Z)/S to pieniądza jest mniej niż wynika to z zapotrzebowania i mamy do czynienia z deflacją. To okres marnotrawstwa siły środków (niszczono towary żeby nie obniżyć ich ceny).
II. PRAWO GRESHENA KOPERNIKA (z nazwy to prawo historyczne)
Pieniądz gorszy wypiera z rynku pieniądz lepszy. Warunkiem koniecznym do zafunkcjonowania tego prawa jest różnica pomiędzy ustawowym kursem kruszcu a rynkowym kursem kruszcu.
Współcześnie działa ono w 2 przypadkach:
1.Kiedy obok pieniędzy papierowych prawnym środkiem pieniężnym jest pieniądz kruszcowy.
Gdy pieniądz kruszcowy nie pojawia się w ogóle lub pojawia się obok.
2.Gdy wartość materiału pieniężnego monet zdawkowych rośnie tak dalece, że zaczyna przewyższać nominał
Pieniądz podwartościowy staje się nadwartościowym.
III. PRAWO POWROTNEGO STRUMIENIA PIENIĄDZA
Jest to prawo które występuje w specyficznych warunkach, ponieważ dotyczy pieniądza wypuszczanego na rynek w postaci udzielonego kredytu.
Mówi ono, że strumień pieniądza wychodzący na rynek od jego emitenta (banku) powinien się równać strumieniowi pieniądza, który wraca z rynku do jego emitenta. Kredyt musi być w całości spłacony – wtedy te strumienie będą się równać.
Nie ma mowy o dodatkowym strumieniu, czyli odsetkach.
POPYT NA PIENIĄDZ
Jest to pożądany przez prywatne podmioty niebankowe, czyli gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa, stan ich zasobów kasowych. Zakłada się, że przede wszystkim podmioty gospodarcze oprócz innych aktywów (takich jak akcje, inne papiery wartościowe oraz kapitał w postaci rzeczowej) chcą posiadać określony zasób pieniądza.
Podstawą pomiaru tego zasobu może być jego wielkość nominalna lub realna w zależności od tego, czy podmioty gospodarcze uwzględniają siłę nabywczą czy też nie, decydując się na przechowywanie swoich zasobów w pieniądzu.
Teorie dotyczące popytu na pieniądz:
1. Klasyczna wersja ilościowej teorii pieniądza.
Głównym jej zwolennikiem był Fischer.
Należy rozróżnić w niej dwa podejścia:
1. oparte na szybkości obiegu pieniądza
2.oparte na zasobach kasowych
Podstawą pierwszego podejścia jest tzw. Równanie Wymiany czyli:
M ∙ V = P · Y
M- ilość pieniądza
V – szybkość obiegu
P – poziom cen
Y – dochód realny, będący miernikiem wolumenu transakcji.
Równanie to jest zawsze prawdziwe, ponieważ ma charakter tautologii i według niego całkowity wolumen transakcji w gospodarce w danym okresie czasu może być mierzony po stronie towarowej jako iloczyn sumy dóbr będących przedmiotem transakcji i uzyskanej średniej ceny (P), natomiast po stronie pieniężnej jest to iloczyn całkowitego zasobu pieniądza (M) i częstość z jaką jednostka pieniężna jest średnio w danym okresie użyta (V).
Równanie to jednak niczego nie wyjaśnia i na jego podstawie nie można nic prognozować, ale zwolennicy tej teorii uważają, że dzięki temu równaniu można dokonać najsensowniejszej klasyfikacji najważniejszych wielkości z teorii pieniądza.
Jeśli założy się stałość V, co jest możliwe w krótkim okresie czasu i niezależność Y od innych czynników z równania to ilość pieniądza określa poziom ceny. Zmiany ilości pieniądza prowadzą do proporcjonalnych zmian poziomu cen.
W tej postaci teoria ilościowa jest teorią inflacji!
Decydującą wielkością jest tutaj szybkość obiegu pieniądza, określana wg Fischera przez następujące czynniki:
- nawyki podmiotów gospodarczych co do bezgotówkowych form płatności
- rozwój systemów płatności w społeczeństwie
- gęstość zaludnienia
- szybkość transportu itp.
Czynniki te dotyczą całości instytucjonalnych i technicznych warunków obiegu płatności, które nie mogą zmieniać się nagle, lub w krótkim okresie czasu.
Drugie podejście - zasobowe – wyjaśnia popyt na pieniądz, głównie jako zjawisko związane z procesami transakcyjnymi.
Zwolennicy tej tradycji to Marshall i Pigou, którzy od samego początku formułowali teorię popytu na pieniądz.
Za główny aspekt stawiali konieczność dokonywania wyboru przez podmioty gospodarcze, czyli postrzegali popyt na pieniądz jako jedną z form utrzymywania majątku.
Konsekwencją takiego podejścia jest pojawienie się rozważań o czynnikach oddziaływujących na popyt na pieniądz. Zaliczają do nich:
- ograniczenia budżetowe
- koszty alternatywne
- preferencje podmiotów gospodarczych w odniesieniu do posiadanych pieniędzy.
Rozpatrują również techniczne i instytucjonalne uwarunkowania obiegu pieniędzy i podkreślają takie zjawiska jak wysokość stawek oprocentowania, których oczekują podmioty oraz ich wpływ na popyt na pieniądz.
2. TEORIA PREFERENCJI PŁYNNOŚCI KEYNESA.
W teorii tej Keynes podejmuje dokładniejszą próbę wyjaśnienia korzyści z przechowywania nominalnego zasobu pieniądza określając motywy takiego zachowania.
Z powodów analitycznych Keynes wyróżnił w popycie na pieniądz trzy motywy:
1. motyw transakcyjny
2. motyw ostrożnościowy
3. motyw spekulacyjny
Uważał jednak, że podmioty nie zawsze są w stanie podporządkować się tym właśnie motywom.
Według niego utrzymywanie zasobów wynika przede wszystkim z faktu, że przychody i wydatki wypadają w różnym czasie i różnej wysokości, wiec nie pokrywają się ze sobą. Dlatego też wymaga to utrzymywania rezerw gotówkowych dla celów transakcyjnych. Nawet wtedy, gdyby nastąpiła pełna synchronizacja przychodów i wydatków podmioty utrzymywałyby pewne rezerwy z ostrożności, aby móc dokonać nieregularnych płatności.
Czynniki określające wielkość zasobów transakcyjnych i ostrożnościowych są u Keynesa podobne do tych z teorii ilościowej, czyli rozkład dochodów czy też stopy procentowe.
Kiedy podmiot gospodarczy zdecyduje już o podziale swojego majątku między aktywa finansowe i rzeczowe to staje przed problemem wyboru w jakich formach powinien być lokowany jego majątek, czy ma to być gotówka - traktowana jako zasoby spekulacyjne czy też papiery wartościowe o stałym oprocentowaniu.
W celu określenia oczekiwań co do stóp procentowych Keynes zakładał, że każdy podmiot ma pewne wyobrażenie co do normalnego poziomu stawek oprocentowania.
Oczekiwanie spadku lub wzrostu stóp procentowych pojawia się wtedy, gdy stopy te znajdują się powyżej lub poniżej poziomu uznanego za normalny.
Nowa wersja teorii ilościowej Friedmana
Jest to dalsze rozwinięcie ujęcia zasobowego i zawiera istotne elementy teorii preferencji płynności. W tej teorii pieniądz jest traktowany analogicznie jak dobro konsumpcyjne trwałego użytku, tak też jest traktowany popyt na pieniądz, czyli jak popyt na dobro trwałego użytku. W teorii tej rozróżnia się trzy grupy czynników:
Ulokowany w rozmaitych formach całkowity majątek podmiotu traktowany jako ograniczenie budżetowe
Przychód z utrzymywania pieniądza i jego koszty alternatywne, czyli przychody z innych form lokat
Preferencje podmiotów gospodarczych.
Zakłada się, że nominalna wielkość całkowitego majątku stanowi górne ograniczenie dla popytu na pieniądz. Podmioty gospodarcze mogą utrzymywać swój majątek w pięciu formach:
-pieniądzu
-obligacjach
-udziałach i akcjach
-w kapitale rzeczowym
-w kapitale ludzkim, który nie ma jednak charakteru rynkowego.
Utrzymywanie majątku w postaci pieniądza tylko wtedy przynosi dochód w postaci pieniężnej, kiedy wkłady na żądanie i/lub terminowe są oprocentowane.
O wiele bardziej istotne są korzyści z oszczędności zasobów, które są wynikiem posiadania płynnych rezerw gotówkowych. Realna wartość tych korzyści zależy od zmian ogólnego poziomu cen.
Utrzymywanie majątku w postaci pieniężnej powoduje także powstawanie kosztów alternatywnych w formie utraconych dochodów z innych możliwych rodzajów lokat. Wśród tych dochodów należy uwzględnić oprócz oprocentowania i dywidendy, straty i zyski wynikające ze zmian wartości kapitału w tych właśnie lokatach w wyniku wahań ich kursów. I tak np. kurs obligacji zmienia się w kierunku przeciwnym do zmian rynkowej stopy procentowej. Friedman w swej teorii uwzględnia również preferencje podmiotów gospodarczych dotyczące utrzymywania zasobów pieniężnych, które wyznaczane są przez korzyści płynące z płynności i ocenę przyszłej sytuacji rynkowej. Ta wersja teorii ilościowej zbliżona jest do wersji klasycznej, lecz zakłada, że szybkość obiegu pieniądza nie jest wielkością stabilną. Oznacza to w miarę możliwości łatwe prognozowanie zmian szybkości obiegu pieniądza, relacji nominalnej wielkości pieniądza i nominalnego dochodu. Według tej teorii bank centralny może kontrolować podaż pieniądza, a więc może wywierać przewidywany wpływ na dochód nominalny. Teoria neoilościowa (inna nazwa teorii ilościowej Friedmana) została sformułowana w ujęciu mikroekonomicznym, a później dostosowano jej postać dla całej gospodarki, czyli w ujęciu makroekonomicznym.
Teorie postkeynesowskie
Jest ich trzy. Utrzymują one analityczny podział popytu na pieniądz transakcyjny, spekulacyjny i ostrożnościowy. Wszystkie zostały sformułowane w skali mikro.
Podejście w kategorii teorii zapasów Baumola
Podejście mechanistyczne traktuje pieniądz transakcyjny jako część bieżącego dochodu, ale nie jest do utrzymywania w sytuacji kreowania nowych, zbliżonych do pieniądza rodzajów aktywów o przychodzie z tytułu oprocentowania i małym ryzyku. Te substytuty pieniądza umożliwiają podmiotom wybór między gotówką a przynoszącym dochód z odsetek instrumentami finansowymi o dużej płynności. Pojawiają się tutaj koszty alternatywne również w przypadku utrzymywania zasobów pieniądza transakcyjnego, a poziom tych kosztów zależy od poziomu stopy procentowej. Według Baumola racjonalnie postępujący podmiot gospodarczy troszczy się o minimalizację kosztów utrzymania zasobów pieniądza transakcyjnego. Za każdym razem określa wielkość zasobów gotówkowych, które będą mu potrzebne dla celów transakcyjnych. Wykorzystując teorię optymalnego kształtowania zapasów, Baumol określa najpierw funkcję kosztów utrzymania zasobu transakcyjnego pieniądza, a później z funkcji tej wyprowadza funkcję popytu na pieniądz transakcyjny. Zakłada również, że podmiot gospodarczy otrzymuje raz w danym okresie dochód w papierach wartościowych o płynności zbliżonej do płynności gotówki, a wydatki tego podmiotu są rozłożone równomiernie w ciągu całego okresu, co też bywa mało realne. Zakłada również, że przy każdej operacji zamiany papierów wartościowych na gotówkę trzeba ponieść koszty opłat maklerskich, czyli faktycznie są to poniesione koszty zmian formy przechowywania zasobów. Według Baumola realna wielkość zasobów gotówkowych jest więc wprost proporcjonalna do pierwiastka kwadratowego z wolumenu transakcji, a odwrotnie proporcjonalna do pierwiastka kwadratowego ze stopy procentowej. Baumol swoją konkluzję kończy stwierdzeniem: Ten racjonalnie postępujący podmiot gospodarczy występuje rzadko i wyjątek stanowią tu zarządzający finansami wielkich korporacji.
Teoria wyboru portfela aktywów Tobina
W teorii tej Tobin zakłada, że pojedyncze podmioty gospodarcze mogą mieć również zróżnicowane portfele aktywów. Aby wyjaśnić ten fakt, Tobin wykorzystał ogólną teorię wyboru portfela do szczególnego przypadku pieniądza spekulacyjnego. Założył, że z jednej strony występują zasoby pieniądza nie przynoszące żadnego dochodu, ale nie obciążone jakimkolwiek ryzykiem, a drugiej strony mamy do czynienia z zasobami obligacji przynoszącymi dochód, ale ryzykownymi. Według Tobina to ryzyko jest uwzględniane jawnie, jako czynnik wpływający na podejmowanie decyzji. Jeśli podmiot zwiększa w swoim portfelu udział obligacji kosztem udziału gotówki, to może oczekiwać większych przychodów, lecz musi uwzględnić większe ryzyko. Stąd też Tobin rozróżnia trzy rodzaje zachowań:
-skłonne do ryzyka
-neutralne
-unikające ryzyka
Dlatego też uważa, że wyższe ryzyko musi być rekompensowane przez wyższy oczekiwany dochód w postaci oprocentowania i zmiany wartości kapitału. Powściągliwość podmiotu rośnie wraz ze wzrostem ryzyka i tylko bardziej niż proporcjonalnie rosnące oczekiwania co do przyszłych dochodów mogą zwiększyć udział papierów wartościowych w portfelu podmiotu.
Teoria pieniądza ostrożnościowego Whalena i Tsianga
Powstała w II połowie lat 60tych. W teorii tej został wprowadzony nowy element niepewności dochodów i wydatków. Zakłada ona, że wskutek nieprzewidzianej utraty pewnych dochodów lub konieczności poniesienia niespodziewanych wydatków, podmiot gospodarczy może mieć do czynienia z nieplanowanym deficytem, co zawsze wywołuje koszty utraty płynności, jeżeli deficytu tego nie da się pokryć z zasobów pieniądza ostrożnościowego. Na koszty utraty płynności mogą się również składać: odsetki od kredytów, koszty sprzedaży pewnych składników majątku oraz koszty postępowania sądowego związanego z ugodami oraz bankructwa. Także rezygnacja z nieplanowanych wydatków w celu pokrycia deficytu pociągnie za sobą rzeczywiste koszty, dlatego też zasób pieniądza ostrożnościowego chroni przed wszystkimi tymi rodzajami ryzyka w tym większym stopniu im większy jest ten zasób. Utrzymanie tego zasobu powoduje powstanie kosztów alternatywnych w postaci utraconych dochodów, np. z odsetek, jeśli zasób nie jest ulokowany w łatwo dających się upłynnić i przynoszących dochód aktywach. Zasób pieniądza ostrożnościowego racjonalnie postępującego podmiotu gospodarczego każdorazowo jest wyższy lub niższy, im wyższy lub niższy jest dochód i koszt transakcji zamiany oraz im niższa lub wyższa jest stopa procentowa.
Podaż pieniądza
W gospodarce rynkowej wyróżnia się określone agregaty pieniądza, które wykorzystuje się do analizy sytuacji sektora bankowego i formułowania zadań polityki pieniężnej.
Agregaty:
M0 – pieniądz banku centralnego, czyli pozostające w cyrkulacji bilety bankowe, bilon oraz depozyty banków komercyjnych w banku centralnym. Jest to tzw. baza monetarna (pieniądz o najwyższej sile) ze względu na szczególną jego rolę w kształtowaniu podaży pieniądza w całości.
M1 – pieniądz ścisłym tego słowa znaczeniu. Tu zalicza się bilety bankowe, bilon oraz depozyty a vista.
M2 = M1 + potencjalny pieniądz, do którego zalicza się: depozyty krótkoterminowe oraz depozyty a vista, ale nie podlegające dysponowaniu za pomocą czeku i przekazu.
M3 = M2 + wszelkiego rodzaju depozyty długoterminowe i te które nie zostały zaliczone do M2.
M4 = M3 + aktywa finansowe w postaci papierów wartościowych, które podlegają sprzedaży (M4 - zasoby płynności gospodarki).
Podaż pieniądza jest to postawienie do dyspozycji przez instytucje pieniężną zasobów pieniężnych innej jednostce gospodarczej. Największym źródłem podaży pieniądza w krajach o gospodarce rynkowej jest kreacja tego pieniądza przez banki komercyjne. Podaż tego pieniądza przez banki komercyjne realizowana jest przede wszystkim przez operacje kredytowe. Dochodzi wtedy do emisji (kreacji) pieniądza skrypturalnego tych banków. Tego rodzaju emisja jest jednak ograniczona przez odpływy pieniądza skrypturalnego z banku komercyjnego w postaci gotówki lub w postaci lokat w innych bankach. W celu sprostania takim zachowaniom bank komercyjny musi dysponować zasobami pieniądza banku centralnego w postaci biletów bankowych i swoich depozytów na rachunku w banku centralnym . Gdyby bank komercyjny nie dysponował żadnymi zasobami pieniądza banku centralnego w momencie kreowania swojego pieniądza, to mógłby doprowadzić do utraty płynności, a to stanowiłoby realne zagrożenie dla funkcjonowania systemu bankowego. Niewypłacalność jednego banku może pociągnąć za sobą nie tylko bankructwo jego klientów, ale także niewypłacalność dalszych banków komercyjnych, które zostaną pozbawione dopływu pieniądza banku centralnego pochodzącego z rozliczeń z niewypłacalnymi bankami i same będą zmuszone zawiesić regulowanie zobowiązań. Aby uchronić się przed nadmierną kreacją pieniądza prowadzącą do niewypłacalności banków, narzucono bankom komercyjnym pewne rygory w ich działalności depozytowo – kredytowej.
Bank centralny
Polityka pieniężna (monetarna)
Określony poziom zatrudnienia, szybki i zrównoważony wzrost gospodarczy, stały poziom salda bilansu płatniczego to główne cele polityki gospodarczej, które są również głównymi celami polityki pieniężnej banku centralnego.
Polityka pieniężna jest częścią polityki gospodarczej państwa, natomiast władza monetarna, jaką jest bank centralny, jest źródłem pieniądza krajowego, prawnego środka płatniczego i stróżem jego stabilności. Podstawowym celem polityki monetarnej jest ograniczanie ilości pieniądza do wielkości niezbędnej dla właściwego spełniania przez pieniądz jego funkcji środka cyrkulacji, środka płatniczego i środka gromadzenia oszczędności.
Głównym celem pośrednim polityki pieniężnej powinno być odpowiednie skorelowanie przyrostu podaży pieniądza z przyrostem produktu krajowego brutto. Podaż pieniądza stanowi istotny czynnik wpływający na kształtowanie globalnego popytu, a tym samym na wielkość produktu krajowego brutto. Wzrost podaży pieniądza prowadzi do wzrostu globalnego popytu, a tym samym do wzrostu PKB. Uważa się, że realny wzrost występuje wówczas, gdy w gospodarce mamy do czynienia z przymusowym bezrobociem i niewykorzystanymi zdolnościami produkcyjnymi. W tym przypadku aktywna polityka pieniężna będzie sprzyjać ożywieniu gospodarczemu.
Wszelkie ograniczenia podaży pieniądza nieuwzględniające wzrostu PKB oraz założenie stałej szybkości obiegu pieniądza mogą grozić zakłóceniami w realizacji transakcyjnej funkcji pieniądza i powstaniem zjawisk recesyjnych w gospodarce. W warunkach, gdy rynek pieniężny i kapitałowy nie jest w pełni wykształcony, bank centralny musi wykorzystywać instrumenty o różnym charakterze. Dlatego też istotną sprawą jest zsynchronizowanie działań tych instrumentów. Z jednej strony bank centralny zestawia plan pieniężny dla całego systemu bankowego, określa globalną wielkość kredytów, które mogą być udzielone całej gospodarce, określa selektywnie cele, a z drugiej strony bank ten wpływa na działalność banków mu podległych przez stopę procentową, wielkość udzielonych kredytów refinansowych oraz stopę rezerwy obowiązkowej. Bank centralny w stosunku do banków działa z jednej strony jako jednostka zwierzchnia upoważniona przez państwo do wydawania nakazów i zakaz...
cool_wiola