1.Skład morfotyczny krwi obwodowej
Erytrocyty
Leukocyty dzielimy na:
Granulocyty (ziarniste):
- obojętnochłonne
- kwasochłonne
- zasadochłonne
Agranulocyty (nieziarniste):
- limfocyty
- monocyty
2. Erytropoeza proces namnażania i różnicowania erytrocytów (czerwonych krwinek krwi), z komórek macierzystych w szpiku kostnym kości płaskich i nasadach kości długich. Proces ten jest regulowany przez stężenie erytropoetyny we krwi.
3.Budowa i funkcje erytrocytów
ERYTROCYTY 4-5mln/µl
Mają kształt okrągłego, dwuwklęsłego dysku o średnicy 7,7µm ( normocyty), większe to makrocyty, mniejsze – mikrocyty, a różnokształtne – poikilocyty, czas życia w krwi obwodowej ok. 120 dni
-Główna funkcja: dzięki hemoglobinie stanowiącej 90% suchej masy erytrocytu mają zdolność odwracalnego wiązania tlenu w zależności od jego ciśnienia parcjalnego
-Nadają krwi czerwoną barwę, posiadają na swej powierzchni antygeny grupowe krwi A i B (kodowane przez geny chromosomu 9), niedojrzałe erytrocyty znajdujące się we krwi obwodowej ( do 2%) noszą nazwę retikulocytów barwiących się zasadochłonnie dzięki pozostałościom szorstkiej siateczki śródplazmatycznej
4. Gran oboj(neutrofile)
-Najliczniejsza grupa krwinek białych o średnicy 12 -15 µm i charakterystycznym podzielonym na 2-5 segmentów jądrze.
-Cytoplazma zawiera ziarnistości:
*Azurochłonne zawierają – fosfatazę kwaśną, lizozym, elastazę, mieloperoksydazę oraz białka zwiększające przepuszczalność błon
*Specyficzne – kolagenazy, laktoferrynę, białka wiążące witaminę B12, defenzyny (białka o aktywności przeciwbakteryjnej – naturalne antybiotyki)
-Podstawową funkcją neutrofili jest udział w procesach zapalnych, fagocytoza i zabijanie sfagocytywanych drobnoustrojów.
-Wykonywanie tych funkcji umożliwia:
*zdolność do chemotaksji (migracja do miejsc zakażonych)
*Obecności na powierzchni receptorów dla fragmentu Fc IgG (opłaszczone przez IgG bakterie zostają związane na powierzchni neutrofila i sfakocytowane w wyniku endocytozy
-Zabijanie może zachodzić na dwa sposoby - w których bierze udział kilka niezależnie działających układów
*Z udziałem tlenu (tlenozależnie) – szybko
*Bez udziału tlenu (tlenoniezależnie) - wolny
5. Gran kwas(eozynofile)
-Komórki nieco większe od neutrofili (średnica ok. 14 mm) z charakterystycznym, najczęściej dwupłatowym, „okularowym” jądrem i dużymi ziarnistościami w cytoplazmie, ziarnistości (duże) zawierają bardzo zasadowe białka:
*MBP – główne białko zasadowe
*ECP – białko kationowe eozynofilów
*EDC – neurotoksyna eozynofilowa
*Enzymy: fosfataza kwaśna, peroksydaza
-Ziarnistości pierwotne (mniejsze), zawierają: arylsulfatazę i histaminazę
Funkcje:
-Uczestniczą w chorobach pasożytniczych: białko MBP – ułatwia przyleganie do pasożyta, białko ECP – wbudowuje się w błony tworząc otwarte kanały (podobnie do defenzyn)
-Uczestniczą w chorobach alergicznych: unieczynniają mediatory odczynów alergicznych (np. histaminaza ®histaminę), fagocytują rozpuszczalne kompleksy antygen-przeciwciało lecz mają słabą zdolność do fagocytozy np. bakterii
6.Gran zasad(bazofile)
Najmniejsze i najmniej liczne granulocyty (średnica ok. 9-12 mm) ze słabo widocznym jądrem często przysłoniętym dużymi ziarnistościami, w ziarnistościach znajdują się liczne substancje biologicznie czynne (histamina, serotonina, heparyna), na powierzchni bazofilów znajdują się receptory dla fragmentu Fc IgE
Funkcje: podobnie jak komórki tuczne wywołują reakcje alergiczne: miejscowe lub ogólnoustrojowe (wstrząs anafilaktyczny – zagrażający życiu)
*swoiste: związanie immunoglobuliny z antygenem (alergenem) stymuluje bazofile do uwalniania biologiczne czynnych substancji z ziarnistości
*nieswoiste: wywołane np. przez detergenty
7. Podział i budowa limf krwi obwod
Limfocyty
Małe, kuliste o średnicy 8-15µm. Posiadają duże jądro i stosunkowo mało cytoplazmy, niejednorodna populacja komórek zarówno pod względem powstawania (dojrzewania), pełnionych funkcji oraz składu cząsteczek różnicujących (cluster of differentiation – CD): limfocyty T, limfocyty B, limfocyty NK
Limfocyty T – grasiczozależne (thymus dependent)
-Odpowiadają za odporność typu komórkowego, stanowią większość populacji limfocytów ok. 70%, dzielą się na dwie główne grupy: limfocyty Th-pomocnicze o cząsteczkach różnicujących CD4, limfocyty Ts-supresorowe i Tc-cytotoksyczne o cząsteczkach różnicujących CD8
Limfocyty B – szpikozależne (bone marrwo dependent)
U człowieka powstają w szpiku, limfocyty B CD19 stanowią ok. 15% wszystkich limfocytów krążących we krwi, pobudzone przez antygen różnicują się w komórki plazmatyczne produkujące przeciwciała, odpowiadają za odporność typu humoralnego tzn. z udziałem przeciwciał
Limfocyty NK naturalni niszczyciele (natural killer)
Limfocyty NK CD16 stanowią ok. 15% wszystkich limfocytów krążących we krwi, mają zdolność spontanicznego niszczenia komórek np. nowotworowych czy zakażonych wirusami, limfocyty NK i Tc wytwarzają białka perforyny, uszkadzające błony komórkowe
8. bud i funkc monocytów
Największe krwinki białe o średnicy 15-20µm z charakterystycznym „nerkowatym” jądrem, są prekursorami makrofagów znajdujących się w różnych tkankach, wykazują bardzo dużą zdolność do chemotaksji i fagocytozy, posiadają liczne lizosomy z enzymami hydrolitycznymi np. fosfataza kwaśna, peroksydaza (występuje również w cysternach aparatu Golgiego w zagłębieniu jądra).
9. Wzrost kości długich
Na długość – podział komórek chrząstki w części skierowanej ku nasadzie, natomiast w części skierowanej ku trzonowi kości następuje niszczenie chrząstki i odkładanie kości (płytka nasadowa przesuwa się nie zmieniając swojej grubości)
-Na szerokość – odkładanie kości przez osteoblasty okostnej z jednoczesnym jej niszczeniem od strony jamy szpikowej
10.kost pośrednie na podł chrzęst przykł kości
w ten sposób powstają kości kończyn, kręgi, kości podstawy czaszki i kości miednicy
11. kost bezpośr na podł błon przykł kości
(błoniaste, na podłożu tkanki łącznej właściwej - mezenchymatycznej) → tak powstaje większość kości płaskich
12.rodzaje tk kostnej-bud i wystep
-Tkanka kostna splotowata jest tkanką pierwotną obecną w czasie rozwoju kości, u osób dorosłych tylko w błędniku kostnym ucha wewnętrznego i wyrostkach zębodołowych lub w schorzeniach tkanek szkieletowych (osteoporoza),włókna kolagenowe ułożone w grube pęczki o nieregularnym przebiegu, mała wytrzymałość mechaniczna
-Tkanka kostna blaszkowata – podstawową strukturę tej tkanki stanowią beleczki kostne.
*Histologicznie dzieli się na:
1. Tkankę kostną gąbczastą
Zbudowana z blaszek kostnych uformowanych w beleczki kostne, przebiegające w różnych kierunkach – tworzą sieć,pomiędzy beleczkami znajduje się szpik kostny, występuje w nasadach kości długich, wypełnia wnętrze kości krótkich i płaskich
2. Tkankę kostną zbitą
Osteon (system Haversa) – jednostka architektoniczna kości zbitej, osteon składa się z kanału osteonu (Haversa) oraz koncentrycznie ułożonych wokół niego 9-15 blaszek osteonu, w kanale Haversa biegną naczynia krwionośne, zbudowane są z niej trzony kości długich, zewnętrzna warstwa ich nasad oraz pokrycie kości płaskich
13.Tkanka kostna - komórki
-Osteocyty: najliczniejsze w dojrzałej tkance kostnej o kształcie pestki śliwki leżące w jamkach kostnych. Nie produkują substancji międzykomórkowej lecz pozostają nadal aktywne metabolicznie, osteocyty utrzymują i odnawiają macierz organiczną kości
-Osteoblasty: okrągłe lub owalne, w okresie pełnej aktywności mają kształt sześcienny z rozwiniętym aparatem Golgiego i silnie zasadochłonną cytoplazmą, Syntetyzują macierz organiczną kości, a po zakończaniu syntezy substancji międzykomórkowej zostają w niej „zamurowane” i stają się osteocytami.
-Osteoklasty: posiadają wiele jąder, cytoplazma zawiera liczne lizosomy podobnie jak inne komórki układu makrofagów lecz bez receptorów powierzchniowych reakcji immunologicznych
Funkcją osteoklastów jest resorpcja tkanki kostnej polegająca na:
-Demineralizacji poprzez zakwaszenie w miejscu przylegania osteoklastu
-Hydrolizę kolagenu przez enzymy lizosomalne
-Fagocytozę pociętych przez enzymy związków organicznych
14. Tkanka chrzęstna szklista
Chrząstka szklista: substancja międzykomórkowa silnie uwodniona, zbudowana z włókien kolagenowych i substancji podstawowej (macierz). Brak naczyń krwionośnych, limfatycznych i unerwienia.
ilością substancji międzykomórkowej
Chrząstka szklista – okresy rozwoju
-Zarodkowy – tworzy pierwotny szkielet na którym przebiega kostnienie
-Wzrostu – występuje na granicy nasady i trzonu co warunkuje wzrost kości na długość
-Organizm dojrzały – pokrywa powierzchnie stawowe. Macierz otacza pojedyncze chodrocyty lub grupy izogeniczne nazywane terytorium chrzęstnym, które są rozdzielone macierzą międzyterytorialną.
15. Tkanka chrzęstna (podporowa)
Rodzaje tkanki chrzęstnej:
-Chrząstka szklista: Duża odporność na ściskanie, Lokalizacja: powierzchnie stawowe, ściany krtani, tchawicy i oskrzeli oraz części chrzęstne żeber i przegrody nosa
-Chrząstka sprężysta: substancja międzykomórkowa zawiera dodatkowo włókna sprężyste, nadające tej chrząstce elastyczność, Lokalizacja: małżowina uszna, przewody słuchowe zewnętrzne, trąbka słuchowa, nagłośnia, krtań,
-Chrząstka włóknista: bardzo mało substancji podstawowej z dużą ilością kolagenu, równoległe pęczki włókien kolagenowych, Lokalizacja: przyczepy ścięgien, dyski międzykręgowe, spojenie łonowe, łąkotka.
16. Tkanka tłuszczowa
-Komórki przeważają znacznie nad substancją międzykomórkową
-Dwie formy:
a)Tkanka tłuszczowa żółta:
Skład: komórki tłuszczowe jednopęcherzykowe Lokalizacja: tkanka podskórna, torebki niektórych narządów, Funkcje: gromadzenie, przemiana i uwalnianie tłuszczów
b)Tkanka tłuszczowa brunatna:
Skład: komórki tłuszczowe wielopęcherzykowe), Lokalizacja: głównie u noworodków, niewielkie ilości pod skórą w okolicy nerek, nadnerczy i okolicy międzyłopatkowej, w dole pachowym, Funkcje: produkcja ciepła regulowana przez AUN i hormony tarczycy
17. Komórki tkanki łącznej
-Fibroblasty – barwi się zasadochłonnie = aktywna synteza białka, fibrocyty - forma spoczynkowa – ↓DNA=↓syntezy białka
-Makrofagi (histiocyty)→fagocytoza
-Mastocyty – zawierają mediatory anafilaksji reakcje alergiczne
-Komórki plazmatyczne transformacja blastyczna limfocytów B
-Komórki przydanki – otaczają naczynia włosowate, mogą przekształcać się w fibroblasty, posiadają w cytoplazmie aktynę i miozynę
-Komórki krwi
18. Włókna tkanki łącznej
Wytwarzane przez fibroblasty
1. Kolagenowe – zbudowane z białka kolagenu dzielącego się na kilkanaście typów różniących się budową i miejscem występowania. Charakteryzuje się bardzo dużą odpornością na rozciąganie
2. Siateczkowate – cieńsze od kolagenowych, srebrochłonne, występują w większości narządów wewnętrznych (zrębu) oraz błon podstawowych
3. Sprężyste – składa się z elastyny (elastyczna część centralna włókienek) i mikrofibryli (na obwodzie). Włókna te mają zdolność do rozciągania i oporność na rozrywanie. Występują w skórze, aorcie, chrząstce sprężystej
Włókna kolagenowe – klejodajne
-Zbudowane z białka – kolagenu z charakterystycznymi dla tego białka aminokwasami hydroksylizyną i hydroksyproliną. Włókna te są najliczniejsze w organizmie, wyróżnić można wiele typów kolagenu różniącego się budową, właściwościami tworzenia struktur włóknistych oraz miejscem występowania
Tkanka łączna wiotka
Funkcje: podpiera i łączy struktury narządowe oraz narządy, magazynuje płyny i sole mineralne, Lokalizacja: wypełnia przestrzenie pomiędzy różnymi częściami ciała, otacza nerwy, mięśnie, naczynia krwionośne
Tkanka łączna zbita
Skład: włókna kolagenowe, niewiele substancji podstawowej i komórek, Funkcje: podporowa ( przenosi siły), Lokalizacja: ścięgna, więzadła, skóra właściwa
Tkanka łączna siateczkowata
Skład: włókna srebrochłonne, fibroblasty, makrofagi, Funkcje: podporowa (stanowi rusztowanie dla tkanki limfoidalnej i szpiku), Lokalizacja: wątroba, śledziona, węzły limfatyczne
Tkanka łączna sprężysta
Skład: włókna elastyczne i fibroblasty, Funkcje: nadaje elastyczność, Lokalizacja: duże tętnice, tkanka płuc
19.TKANKA ŁĄCZNA podział i funkcje
Posiada kilka odmian różniących się budowa i funkcją, charakteryzuje się tym, że substancja międzykomórkowa przeważa nad komórkami. Tkanka łączna: podpiera, łączy i utrzymuje inne tkanki, odpowiada za większość procesów odpornościowych ustroju
Podział:
-Tkanka łączna właściwa: wiotka (luźna), zwarta (zbita), sprężysta, siateczkowata, tłuszczowa.
-Tkanka łączna podporowa: chrzęstna, kostna
-Tkanka płynna: krew
20. Gruczoły zewnątrzwydzielnicze dzieli się w zależności od:
-Układu przewodów wyprowadzających: proste i złożone
-Kształt odcinków wydzielniczych: cewkowe, kłębkowe, pęcherzykowe, cewkowo-pęcherzykowe
-Rodzaj produkowanej wydzieliny: surowicze, śluzowe i mieszane
21 Mechanizm wydzielania gruczołów:
-Merokrynowych – wydzielina jest uwalniana na zasadzie egzocytozy, bez ubytku błony komórkowej i cytoplazmy
-Apokrynowych – wydzielina uwalniana razem ze szczytową częścią błony komórkowej i częścią cytoplazmy otaczającą wydzielinę
-Holokrynowych – zgromadzona wydzielina powoduje obumarcie komórki, a wydzielanie polega na oderwaniu całej komórki i usunięciu jej wydzieliny do światła gruczołu
22. Odmiany nabłonków (szczególne)
-Wielorzędowy – jednowarstwowy walcowaty (komórki na tym samym poziomie, jądra na różnej wysokości)
-Przejściowy (wielorzędowy komórkami o zmiennym kształcie), znaczna rozciągliwość np. moczowód
-Jednowarstwowy płaski –naczynia krwionośne i limfatyczne, pęcherzyki płucne
-Jednowarstwowy sześcienny – kanaliki nerkowe
-Jednowarstwowy walcowaty – żołądek, jelita,
-Wieloszeregowy (wielorzędowy) – drogi oddechowe
-Przejściowy – pęcherz moczowy, moczowód
-Wielowarstwowy płaski – naskórek, jama ustna, przełyk,
23. Konflikt serologiczny w ukł Rh
Matka Rh-, płód Rh+
24. Układ AB0 oparty o 2 antygeny krwinek czerwonych A i B. antygeny są umiejscowione w błonie komorkowej erytrocytów oraz na pow pozostałych komórek z wyjątkiem ukł nerwowego. Wyróżnia się 4 grupy krwi: A, B, AB, 0.
Dopełnieniem układu jest obecność przeciwciał wymienionym antygenom które stanowią stały skład ludzkiego osocza.
Niezgodność w ukł AB0 między matką a płodem występuje gdy w osoczu krwi matki są przeciwciała anty A lub anty B a krwinki płodu zawierają odpowiedni antygen A lub A pochodzący od ojca.
Matka A-dzieckoB
Matka B dziecko A
Matka 0 dziecko AB
25. Układ grupy Rh tworza 3 pary antygenów mogących występować w różnych zestawach, najsilniejszy jest antygen D obecnośc tego antygenu w błonie komórkowej erytrocytów oznacza się jako RH+ a brak jego
Rh-
26. bud chromo
- struktury jądra komórki zawierające DNA i związane z nimi białka kwaśne i zasadowe obecne we wszystkich komórkach mających jądro, podstawową jednostką strukturalną jest włókno elementarne, zbudowane z powtarzających się jednostek zwanych nukleosonami.
-każdy nukleoson złożony jest z 8 cząsteczek białka pistonowego, wokół którego jest owinięta prawie dwukrotnie cząsteczka DNA.
-włókno elementarne składające się z połączonych nukleosonów jest skręcone spiralnie tworzy włókna chromatyczne.
Wszystkie gamety kobiet zawierają allosom X a w przypadku mężczyzn połowa gamet zawiera allosom X a połowa Y. jeśli gameta żeńska zostanie zapłodniona plemnikiem wnoszącym chromosom X, to powstanie dziewczynka(2x22 autosomy+XX), jeśli chromosom Y to powstanie chłopiec(2x22 autosomy+XY). Zespół chromosomów komórki o charakt cechach(wielkość, położenie centromeru) nazywa się kariotypem.
27. Mitoza-podział komórek somatycznych, zachodzi we wszystkich tk embrionalnych i z mniejszą częstością w większości tk osób dorosłych z wyjątkiem neuronów.
Mitoza ma 5 faz:
-interfaze: okres którym komórka nie dzieli się
-profaze: kondensacja chromatyczna, chromosomy stają się widoczne, zanik otoczki jądrowej, podział centrioli
-metafaze: pełna kondensacja chromosomów, chromosomy przechodzące do części równikowej komórki, powstają wł wrzeciona miotyczne lączące centromery z centroliami
-anafaze: podział centromerów, rozdział chromatyd, włókna wrzeciona kurczą się, chrom przechodzą do 2 biegunów komorki
-telafaze: podział cytoplazmy, powstaje bruzda podziałowa komórki, chrom rozciągają się, odtworzenie błony komórkowej
28. MEJOZA
Gameta-kom wyspecjalizowana w rozmnażaniu płciowym. Ma pojedynczy zestaw chromosomów. Pozostałe komórki w tym prekursory gamet mają podwójny diploidalny zestaw chromosomów.
Mejoza składa się z 2 podziałów mitotycznych:
I podział mejotyczny
1. Profaza I
-u człowieka bardzo długo
Spermatogeneza 3 tyg, owogeneza powstanie gamet żeńskich trwa kilkanaście, kilkadziesiąt lat od 6 mies życia płodu do okresu pokwitania
- w życiu płodowym pierwsze zahamowanie mejozy w stadium diplotemu.
a) leptoten: kondesacja chromatyczny, powstaja nitkowate chrom
b) zygoten: dalsza kondensacja, chrom homologiczne zbliżają się do siebie i łączą się
c) pachyten; pary chrom tworzą biwalenty
d) diploten: częściowe rozdzielenie chrom homolog
e) diakineza: zanik błony jądrowej, wytw wrzeciona podziału
2. Metafaza I
biwalenty układają się w płaszcz równikowej, wrzeciono podziałowe łączy centromery z centriolą
3. Anafaza I
podział biwalentów, wędrówki chromosomów do biegunów komórki
4. Telofaza I- cytokineza
II podział mejotyczny
Przebieg jak w mitozie, w owogenezie występuje drugie zahamowanie mejozy w metafazie II, która trwa aż do zapłodnienia.
29. Cykl komórkowy szereg przemian prowadzący do podziału kowórki, czas trw 24 h w tym mtoza 20-60min, synteza D
-Interfaza – faza syntezy (DNA) lub faza S
-Faza G1 – aktywnie dzielące się komórki rosną (wzrost aktywności enzymów)
-Faza G2 – przygotowanie do podziału (zwiększona synteza białek)
-Faza G0 – komórki nie dzielące się np. komórki nerwowe
30. Mitochondria
Zbudowane z podwójnej błony biologicznej, błona wewnętrzna tworzy grzebienie i zawiera liczne enzymy ( głownie utleniająco – redukujące)
Funkcja: produkcja ATP
31. Aparat Golgiego
Zbudowany z diktiosomów ( wygięte, błoniaste cysterny) Funkcje: chemiczna modyfikacja białek, udział w procesie wydzielania, produkcja lizosomów, modyfikacja błon biologicznych
32. Transkrypcja – proces w wyniku którego syntetyzowana jest cząsteczka RNA komplementarna do matrycowej nici DNA
33. Translacja – proces w wyniku którego syntetyzowany jest łańcuch polipeptydowy o sekwencji aminokwasów określonej przez mRNA
Etapy translacji
-Inicjacja
-Elongacja
-Terminacja
34. RNA - Jednostką cukrową w RNA jest ryboza Kwas rybonukleinowy, zatem, zbudowany jest z czterech rodzajów nukleozydów: adenozyny (AMP), guanozyny (GMP), cytydyny (CMP) oraz uracylu (UMP
Cząsteczki RNA występują w formie jedno- i dwuniciowej. Zazwyczaj jednak RNA występuje w postaci jednoniciowego (ssRNA), silnie pofałdowanego polinukleotydu zawierającego odcinki dwuniciowe i tworzącego skomplikowane struktury przestrzenne.
Rodzaje RNA
*rRNA (rybosomalny) – wchodzi w skład każdej podjednostki rybosomów
*mRNA (matrycowy) – miejsce syntezy polipeptydu, każdy tryplet stanowi kodon określający jeden aminokwas w łańcuchu
*tRNA (transportujący) – łączy się z mRNA w procesie translacji; transportuje aminokwasy
35. Retikulum endoplazmatyczne
Rozróżnia się dwa typy retikulum:
- szorstkie (charakteryzujące się obecnością licznych rybosomów, osadzonych na jego zewnętrznej powierzchni, rozbudowywana w komórkach szybko rosnących oraz w komórkach w których zachodzi biosynteza białek (np. neurony, komórki nabłonka gruczołowego trzustki).
-...
ankak102